Технологическая карта урока Б.У.Укачин "Торолим, сен кайда?"
методическая разработка (4 класс)

Уроктыҥ технологиялык картазы

Уроктын этаптары

Ӱредӱчиниҥ ижи

Ӱренчиктиҥ ижи

I.Ӱренерине ууламjылаары

(Кӱӱ ойнойт)

Кажы ла калык

Тушташкан соҥында

Бой-бойыла jакшылажып,

Эзендежер учурлу.

Jӱректиҥ jылузын айылчыларга сыйлап ийигер.

Айылчылар база jӱректиҥ jылузын ӱренчиктерге сыйлагар.

Балдар эжиктеҥ кирет.

Канай jакшылажарын талдаар

Эки колыла jӱрек кӧргӱзер

 II. Билгирин эске алынып, эбелтип, чокымдаары

Адым – Анна Николаевна. Чибилӱниҥ школында  слердийле кичинек болчомдор ӱредип jадым.

-Балдар, мен слерге jаҥыскан келбегем. Бӱгӱн слердиҥ школдо кӧп айылчылар келгенин угуп, «Эл-Алтайдыҥ солундары» деп телеберилтениҥ коррекспондентти Ырысту деп уулчак кожо келди.

- Таныжып ийели:

Адым мениҥ Ырысту. Jаткан jерим чаҥкыр теҥерилӱ, ару кейлӱ, Кару Алтай. Шоркырап аккан Башкуш сууныҥ jарадына ойнойдым, эҥ бийик туузына – Кыскашту Ойыкка чыгадым. Мен оморкойдым, мындый jараш jерде jатканымла.

- Балдар, Ырысту слерге нени  айдарга амадады?

-Чын, кажы ла кижиде Тӧрӧл jери бар.

- Айдарда, бис урокто не керегинде куучындажарыс?

Видео

Ырыстуны кӧрӧр

Кажы ла кижиде бойыныҥ ӧскӧн-чыккан jери бар. Ол кижиниҥ  Тӧрӧли

Тӧрӧл крегинде

III Ӱредӱ амаду тургузары. Уроктыҥ темазын чыгарар. Амаду тургузар

IV. Тургузылган амадуга jединерине иштеери

Сӧзлик иш

Амыралта

_ А бӱгӱн урокто бис Борис Укачинович Укачинниҥ «Тӧрӧлим, сен кайда» деп чӱмдемелиле таныжарыс.

- Кандый амадулар тургузар эдигер?

- Слер нени билип аларга чырмайарыс?

-Ӱлгерле таныжардаҥ озо  Б.Укачинниҥ jӱрӱмдик jолын эске алынып ийектер.

Борис Укачин 1936 jылда Оҥдой аймакта Кайырлык деп jуртта чыккан.Ол школдо ӱренип турарда, ӱлгер чӱмдеерине jаан jайаоталу болгон.  Москвада литературный институтта ӱренген. 1960jылда «Jолдор» деп баштапкы бичиги кепке базылган. «Алтайдыҥ Чолмоны» деп газет чыгараар jеринде иштеген. СССР- диҥ бичиичилердиҥ Бирлигиниҥ члени болгон.

Б.Укачин – алтай ла орус, тыва ла кыргыс тилдерле чыккан тӧртӧнгӧ jуук бичиктердиҥ авторы. Оныҥ бичигине тайанып, П.В.Кучияктыҥ адыла адалган Драмтеатрда 3 спектакль тургускан.

- Ырысту слерге ойын ойнодоор. Бу доскодо берилген таныктарды  талдагар.

- Кажы ло таныктыҥ кийнинде сурак болор.

- Слер, балдар, санаанзыгар, ӱлгер не керегинде?

- Чокым-jарт кычырардаҥ озо, ӱлгерди jазап угуп ийигер.

Аудиозапись

-Бу ӱлгерде Ырыстуга таныш эмес сӧстӧрди айдып беректер?

- Ырысту сурап  jат

Кебери-

Теҥис-

Jаҥмыр –

Кеендик-

Чымырайып-

Кӧбӧҥ-

- Эмди бойыгар кычырып ийигер

- Айдарда, кемниҥ каруузы чын болгон эмтир?

- Туруп келигер, амырап алактар

Алтайымныҥ jаражын!

Теҥеризи чап-чаҥкыр!

Кырлары оныҥ бийик,

Суулары оныҥ чакпынду.

Эдиски ӱндӱ куштарлу!

Мӧштӧри араай jайканган

Алтайымныҥ jаражын!

Теманы чыгарар,

урокко амаду тургузар

Карточкаларла иштеер

Бичиичиниҥ jӱрӱмдик jолы керегинде кычырып jат.

- Доскодо берилген тоолорды талдап, сурактарга каруу берер

Ӱренчиктер кем, нени сананып турганын айдар

Лаптап угаары

Сӧстӧрдиҥ учурын jартагылаар

Колдорын кӧдӱргилейт, ӧрӧ кӧргӱлейт

Колын кӧдӱргилейт, сууныҥ чакпынын кӧргӱзет

Эки колыла учкулайт, jайканар

Колдорын чӧйӧӧр

V. Jаҥы ачкан билгирди тузаланып, иштеери

VI.Jаҥы билгирди быжулаары

VII.Билгирин бириктире катап кӧрӧри

- Ӱлгердеҥ эпитеттер табып ийектер 

Видео ЭПИТЕТ керегинде

- Jакшы

Бичиичи кандый сурак тургускан?

- Бу суракка каруу берерге, Ырысту слерди кино согуп берзин деп сурап туру.

Ӱлгерди киного согуп ӱренерис.

- Jуруктарды ээчий-деечий тургузып, ӱлгерди куучындап jадыс

- Онон ары, Ырыстуныҥ база бир jакылтазы – эжерле иштенери

- слердиҥ партардыҥ ӱстинде конверт бар, оныҥ ичинде jакылтазы, ачала бӱдӱрип jадыгар, учурын jартап беригер

Тӧрӧл jери тӧжӧктӧҥ jымжак, ӧскӧн jери ӧтпӧктӧҥ тату.

Ӧскӧн jерин ӧскӧлӧбӧс, баскан jерин башкалабас

- Эмди Ырысту слерди бойыныҥ айлына кычырып jат. Ӱч бӧлӱкке

бӧлинип ийели.

Бу слерге агыш айылдар. Эжикти ачып, киригер. Jакылталарды бӱдӱрип салган ӧмӧлик, каруу берер.

-Jакшы!

Ӱлгердеҥ эпитеттер табар

Кара jер, кату чӧлдӧр, кӧк теҥери, jайдыҥ кебери,тирӱ суучак, кӧк ӧлӧҥ, jымжак кӧбӧҥ, jажыл мӧш, сары jалбырак

Доского чыгып, jуруктарды тургузып, ӱлгерди куучындар

Кеп сӧстӧрди колбоштырып иштенери

Иштерин корулаары

- Балдар, Ырыстуныҥ Тӧрӧлине jанар ӧйи jууктап jат. Кӧрзӧр, не болуп калган?

- Недеҥ улам кирленген?

- Бис нени эдер керек?

- Эмди мындый ару, jараш jерге jадарга да jакшы.

-

Тӧрӧлин сӱрее-чӧплӧ кирлеп салган.

Кижи бойыныҥ jерин чеберлеп, сӱӱп jӱрер керек.

VIII. Бӱдӱрген ишти, билгирди кемjиири, чокымдаары, баалаары

-Бу ӱлгер бисти неге ӱредет?

- Эмди бойыгардыҥ ижигерди баалап ийигер.

 Кем урокто jакшы иштенген, ӱзе оҥдогон болзо, бу «Сӱрекей jакшы» деп агаш айылга кирер

Кемде кандый бир оҥдобой калган учурал, сурак бар болзо, бу экинчи агаш айылга кирер «Jакшы» деп

Кем нениде оҥдобогон болзо, «Албаданып ийели» деп агаш айылга кирер

- Айылдыҥ ижи:

Б.98 ӱлгерди эске ӱренип алар

Проект «Калыгымныҥ чӱм-jаҥдары тӧрӧл Алтайымды корыйт»

- Ырыстуга мындый солундар согорго брлушканарга  jаан быйаным айдадым.

Jакшы болзын!

Бойыныҥ ижин баалап jат