Ангиин саг Булымни наадан 3 класс Эрхим Багша
материал (3 класс)

Буряад Уласай болбосоролой болон эрдэм ухаанай яаман

«Хэжэнгын аймаг» гэhэн нютаг засагай байгууламжын захиргаан

Аймагай эрдэм hуралсалай таhаг

 В.С. Мункинай нэрэмжэтэ Хэжэнгын лицей

  Уласхоорондын “Эрхим багша-2024” мүрысөөн

3 -дахи ангида

«Бүлымни наадан - «Шагай» 

гэhэн сэдэбээр үнгэргэhэн Ангиин саг

                                    Бэлдэгшэ: Дамбаева Галина Цыреновна,

В.С.Мункинай нэрэмжэтэ Хэжэнгын лицейн

                                  эхин ангиин багша

                                                                                                                                           e-mail: galina-dambaeva@mail.ru

Утаhан: 89834272746

2024 он

Ангиин саг «Бүлымни наадан - «Шагай»

Зорилгонууд:

Үхибүүдэй ухаан бодол хүдэлгэхэ, аман хэлэлгэ хүгжөөхэ;

«Табан хушуун мал» гэhэн темээр мэдэсэеэ дабтаха;

«Морин эрдэни» наадантай танилсуулха;

Үхибүүдэй хоорондоо харилсаха, бэе бэедээ туhалха мэдэрэл хүгжөөхэ;

Шагай наада олоороо,  гэр бүлэтэеэ hонирхожо, саашань зохёожо наадахаар  гэhэн  ойлгосо үгэхэ.

Хэрэгсэлнүүд: шагайнууд, наадаха шэрээ, асуудалай карточканууд, слайднууд.

I. Эмхидхэл

- Сайн байна,  үхибүүд! Танилсая! Би Хэжэнгын лицейн багша Галина Цыреновна гээшэб. Би буряад наадануудые наадаха   дуратайб. Харин таанар наадаха дуратайгта?

(Үхибүүд харюусана).

- Буряад зоной эгээл дуратай, гэр бүлын наадан  ямар наадан болоноб, мэдэхэгта?

(Үхибүүд харюусана).

- Үхибүүд, шагай тухай шүлэг, дуу, оньhон үгэ  мэдэхэгта?

Үхибүүд шүлэг хэлэнэ:

Шара, улаан, ягаанууд

Шагай намда байхал даа.

Нагаса эжым туулмагаа

Намдаа гарган үгөөл даа.

Шагай, шагай, шагайхан -

Шагай наадан hайхан даа!

- Зүб даа, шагай наадан гээшэмнай манай  эгээл дуратай, мэдээжэ наадан. Гэр бүлөөрөө, аба эжытэеэ, аха дүүнэртэеэ булта наадахада болохо.

II. Шэнэ эрдэм мэдэсэтэй танилсалга

Энэ наадан урдын сагhаа хойшо буряад хүнэй ажабайдалтай нягта холбоотой хадаа, табан хушуун малай нэрэнүүдтэй: хонин (бүхэ), ямаан (хонхо), морин, үхэр, тэмээн

(Слайднууд «Шагайн дүрсэнүүд»).

- Шагай  наадан элдэб  янзын байдаг гэжэ мэдэхэ гүт? Жэшээнь?

(Үхибүүд харюусана).

(Слайд «Шагай нааданай янзанууд»)

Би  hургуулидаа, гэртээшье үхибүүдээрээ  баhал шагай  наадаха дуратайб. Тиимэhээ би  мүнөөдэр  таанадта шэнэ, үшөөшье hонирхолтой  шагай наада заажа үгэхэмни.

Таанар   2 бүлэг боложо наадахат. Тиихэдэ намда 3 туhалагша хэрэгтэй:  хоерынь  наада эмхидхэхэ, нэгэн асуудалнуудые уншажа үгэхэ.

Бүлын  наадан - «Морин эрдэни» наадахамнай!

Дүримтэй танилсагты!

(Слайд «Дүрим»)

1. Урилдааха зай (дистанци)- 5 модо   (5 мори) hубарюулжа табигдана.
2. Наадагшад  зайн эхиндэ өөр өөрынгөө мори табина.
3. Наадагша  5 шагай адха соогоо бажуугаад, шэрээ дээрэ хаяна.
4. «Морин» унаа hаань, туhалагшын  асуудалда харюусаха.  Зүб харюусабал, хэды «морин»  унааб, тэрэнэй тоогоор  урагшаа ябаха.  Буруу  харюусабал, байрадаа үлэхэ.
5. Түрүүн зайгаа  гаталhан хүн шүүхэ.

(Наадагшад ээлжээгээр шагай хаяна)

Асуудалнууд :

1. Мориной ондоо нэрэнүүд?   (Слайднууд «Зүб харюу»)
2. Үхэртэ- тугал, хониндо- хурьган, мориндо-?
3. Мори харадаг хүн хэн бэ?
4. Морин дээрэ hугаад ябахын тула ямар зэмсэг хэрэгтэйб?
5.  Мориео уядаг модон?
6. Унаганай эхые  юун гэдэг бэ?
7. Мориной дэлhээр хэhэн хүбшэргэйтэй буряад арадай хүгжэмэй зэмсэг?
8. Ямар нааданда мориной дүрсэ хэрэглэдэг бэ?
9. Эрын гурбан нааданай нэгэн?
10. Буряад дэгэлэй хамсыда юун байдаг бэ?
11. Оньhон үгэ үргэлжэлүүлэгты. Хүн болохо багаhаа, .......
12. Арад соо баатар түрэдэг, адуун соо ......
13. hайн хүндэ нүхэд олон, hайн мориндо.....
14. Дайгаа даража, баатар болодог, дабаагаа гаталжа .......

III. Тобшолол. Рефлекси.  

- Мүнөөдэрэймнай наадан дүүрэбэ. Танда hонин байгаа гү? Гэртээ  ошоод,  эжы абатаяа шагай  наада наадаха гүт?  

- Үшөө яагаад наадажа болохоор байнаб?

- Шагай наада  ямаршье  темэдэ асуудалнуудые бэлдээд наадахаар  байна. Тиимэ бэзэ?

- Хэнтэй шагай наадахаар бэ? Гансааран наадахаар байна гү?

- Мүнөөдэр таанад шагай наада ямар наадан гэжэ ойлгобобта?

Шагай наадан - олон хүнэй наадан, гэр бүлын наадан!