Обряд "Ухибуу улгыдэ оруулга"
методическая разработка

                                                    «Үхибүү  үлгыдэ  оруулалга»

Тайзан дээрэ айлшад пууна

(Ухибууд шагай наадана.)

Сережа - «Ямаатай хонид ябамгай, хүүхэтэй гэр замдамгай» - гэhэн оньhон үгэ бии. Урда сагhаа арбан үхибүүтэй болоходоо айл ехэл баярладаг байгаа.  Ухибүүдээ үргэжэ, хүмүүжүүлжэ, hургаал заабари заажа угэхэ епотой Бага наhанhаань эсэгэнь эрын эрдэмдэ hургадаг байгаа.:

1. Эмниг hургаха, урилдаха хаба шадалтай болгохо;
2. Мориндо хазаар, шүдэр, тоног зэбсэг хэхые заажа үгэхэ;

Тамир:       Уран дарханай шадабарида hургаха;

                  hур hарбажа, мэргэн болохо;

Сережа:  Агнуурида hургаха;

                 Бүхэ барилдаанда, шанга шамбай болохо;

  Булта:   Тиимэ,тиимэ

Сарюна: Басаган үриеэ эхэнь уран бүүтээлдэ hургагшаан.

«Хүб хүнүүтэй хүн хүдэр,

Басагатай хүн бардам», -гэhэн оньhон үгэ бии.

Булта : Тиимэ тиимэ

Сарюна: Хүбүүтэй болобол гэртэ туhатай, эхэ эсэгынгээ нэрэ нэрлүүлжэ

              ябаха гэжэ   баярладаг hэн. Басаган ехэ болоод хадамда гаража

             гэртэпээ ябашаха  ха юм.

Булта тиимэ , тон зуб.

Сережа:Үхибүүтэй болообди гэжэ ехэ найр наада хэгшэ бэлэй. Тэрэ наадаяа  

             үхибүүнэйнгээ нэгэ hаратай болоходо хэдэг байгаа,

             Энэ саг соо ондоо хүн гэртэнь

             орохогүй  - сээртэй гэдэг бэлэй. Нарай үхибүүтэй айлда

             орохоео hанаа hаа түлеэ тэбэреэд ородог байгаа. Энэнь ƟƟрын хүн

             оробо гэhэн удхатай. Ороод хэрэгээ хэлсээд, үхибүүень харангүй

             ябадаг hэн.

Сарюна:Үхибүүнэйнгээ нэгэ hаратай болоходо, аха дүүнэрээ,айл

             аймагайнгаа зониие  урижа, найрладаг байhан юм. Бидэ тиигээд

             муноодэр урданайнгаа епоор ухибуунээнгэй  hартай

             болопондонь,айлшадаа урижа.хубуугээ улгыдэнь

             оруулхамнай. Ушоо тиихэдэ хубуундээ нэрэ угэхэ епотойбди.

Сережа: Тиихэ Тон зуб. Хэды болотор хубуумнай нэрэгуй нэхытэ ябаха юм.

                                                    (Газаапаа айлшад орожо ерэнэ)

Айлшад: Мэндээ, сайнууд!

Булта :Сайн байноо.

Сарюна: Айлшад дээшээ гаража пуугты. Халуун сай баригты.

                         (Столдо сууна)

Очир: Пайн байна гут?

Дулма:- Хүбүүнтнай номгон гү?

          Намсарай Энэ хүбүүмнай Могой жэлдэ түрэбэ, хэды мэнгэтэй болоно?

          Сережа:МүнƟƟ жэл найман  сагаан мэнгэ ороод байна.

Сарюна : Халуун сай баригты. Үхибүүгээ улгыдэнь оруулхамнайг ?

 Булта: Оруулая!!!

Сережа: Бадма, улгыгоо наашань асаралдаа.

     (Тамир улгыгоо асарна, зула бадараана.улгыгоо санзайгаар утана 3 дахин)

Дулма: Энэ улгымнай юундэ эндээ нухэтэй юм даа.

Сарюна:Урдан сагта манай эхэ эсэгэнэр сулоогуй

Алина:Улгыдоо юу дэбдихэмнайб?

Сарюна: Тэрэ абдар соо байна. ( Из сундука берут шкурку)

Дулма : Ямаршье гоер элдээтэй зоолэн арпан гээшэб (Сморит и улгыдэ

            табиха)

Сарюна: Ухибуугээ наашань асарагтыл даа. (Мэдэгма выходит с ребенком)

            (  Алина в руках держит молоток , Дулма держит сэмгэ)

                Ухибууд , наашаа улгын хажууда дутэлэгтыл  даа.

 Алина:  Зай, улгы соогоо аляаниинь оруулхамнайб : алхуу, али хубуугээг?

Дети:-Хубуугээ.

 Дулма:Улгы соогоо шагайта сэмгэ табихамнайг, али хубуугээг?

            Дети:- Үхибүү!!

           Алина: Ухибуугээ тархяарань доошонь табихамнайг али дээшэнь?

            Дети : Дээшэнь.

           Сарюна: Ухибуугээ улгыдэнь оруулаялдаа. Дулааханаар хушая.

            (Үхибүү үүбээдэнь хэбтүүлхэ, бэлэгүүдээ барин үреэлнүүдые хэлэхэ)

            Сарюна(Детям дают конфеты) Ухибууд ошожо наадагты даа.

                      (улгын Дуу дуулана)

           Мэдэгма: Улгы мансы соохоноо

                             Ури бэем пажыш

                             Улгы пайхан ниигэм

                            Уе сагаа дурдыш

                          Припев:  Баю баю баюухан

                           Баахан бэеш согтой.

                           Баабай эжын хубуухэй

                             Баатар байха золтойш

           Сережа: Заа , иигээд ухибуугээ улгыдэ оруулха хэрэг бутэбэ.

                           Гарынь ганзагада, хулынь дуроодэ хургэхэ

                           Эхэ эсэгын уялга.

           Булта: Тиимэ даа тиимэ.

           Тамир:Хубуугээ улгыдэ оруулаабди.хубуудээ нэрэ угэе

            Булта: тиие тиие

            Намсарай Хэн гэжэ эрэ ухэмнайб.

            Очир: Баир гэжэ нэрэ угэе.

            Алина : Пайхан нэрэ байна даа.

            Дулма:Угы Батар гэжэ нэрэ таарахабшуу.

            Намсарай: Тиимэ Баатар гэжэ нэрэ япала таараха байна.

            Булта Заа Баатар байг Тиигэе

            Сарюна: Заа . Хундэтэ  айлшаднай. Хубуугээ улгыдоо оруулаабди, Баатар

                            гэжэ нэрэ угэбэбди.Улгымнай япала гое даа, зоолэншье дулааншье.

                            Хубуумнай удэр бури  мандагар ехэ боложо, манаа ходо

                           баярлуулжа байхуудаа.

             Очир : Заа би нэгэ уреэл хубуундээ хэлэпуу

                      Үдэрэй үнгэрхэдэ үндыжэ

                Хоногой үнгэрхэдэ хуби нэмээжэ,

                Хүн боложо,

                Хүлөө шоройдожо ябуужан.

Намсарай Хүлэгэй жолоо дунгэжэ

                   Хүн зондоо хүндэтэй,

                  Арад зондоо алдартай

                   Ута наhа наhалжа

                    Удаан жаргалтай ябуужандаа!

Дулма:  Баатар хубуумнай  зоолэхэн улгы соогоо амаржа унтагдаа.

              Бидэ хэрэгэй бутэээй хадаа гэр гэртээ бусаядаа.

Алина: Али газаа гаража  ехороо наадахамнайг.

Очир: Ямар ехор гээбшээ.гэртээл ошое. Ухибуун унтаг.

Мэдэгма (поет колыбельную)