Агын найман эсэгэ - ураанууд
учебно-методический материал

«ГАЛЗУУД»

Дээгɣɣр һанаатай

Дэлбɣɣл зантай

Дуугай байдаггɣй

Даржагануур ɣгэтэй

Дэндɣɣ тɣргэдɣɣ

Дээрэ зɣрхэтэй

Дааган ураатай

Гал улаан тугтай Галзууд

Галзууд 10 хүхүүртэй: Доргошо, Саадагта (һаадагта), Жэнхэн, Даахай (дагаахай), Хабагай, Эршэм, Ногоод, Дэлдэгэр, Алаахай (алилхай), Монгол.

«Харгана»

Мохоо хутагаараа

Мунса зурадаг

Морин тэргээрээ

Мууе шэрэдэг

Бɣхэриг хоморгошо

Эд зөөриншэ

Хара тугтай Харгана

Харгана 10 хүхүүртэй: Моотхон (мoотогон), Шуудай (сагуудай), Байталай, Xyшyyн, Баряахай, Батанай, Тангад, Баатаржан (баатаржаан), Хоодой (хуудай), Хүхэ.

«Хуасай»

Амба сарай мяханда

Уланхаржа ɣлэнхэржэ хурисаагɣй

Арза хорзо архида

Обтожо шуһажа байгаагɣй

Хандагай мэргэн ураатай

Хуа тугтай Хуасай

Хуасай 8 хүхүүртэй: Боохой, Обогор (онгор, онгоодор), Тогдор (тогтор); Боршиихо (бориишха), Богдор (богтор), Сагаан малгай, Хурилхан (Хуригахан), Бабагар.

«Хɣбдɣɣд»

Хɣхюун дорюун зантай

Хɣнгэн шэнгэн ябадалтай

Хɣхигэр олон айлтай

Хɣхын ɣндэгэ эдиһэн

Хара бɣргэд ураатай

Хɣхэ тугтай Хɣбдɣɣд

Хүбдүүд 8 хүхүүртэй: Улаалзай, Сагаалзай, Бурюуха (боригоохо), Байтай, Лиглид (Лэглɣɣд), Түмэршэн, Нохой, Ургаша.

«Шарайд»

Бɣжэн туулайн

Бөөрэ олодог

Бɣржэ шонын

Үрсэ отолдог

Хандагай мэргэн ураатай

Шара тугтай Шарайд

Шарайд 7 хүхүүртэй: Худанса, Анайтай (Анайдай), Долоод, Тободой, Дэлдэй (далтай), Гэгжид, Сүнид (сүмид).

«Бодонгууд»

Бодын мяханда

бɣдɣɣржэ ɣзөөгɣй

Боошхын архида

Бɣхөөржэ ɣзөөгɣй

Ула мɣрөө харуулаагɣй

Аяг зангаа танюулаагɣй

Ухаан балайраагɣй

Хөөрэлдөөн хуушараагɣй

Шоно мэргэн ураатай

Боро тугтай Бодонгууд

Бодонгууд 6 хүхүүртэй: Оргодой (оргойтой), hарьмайта, Будан (бодон), һуури (байра), Тураг, Зартаган (зэртэхэн).

«Сагаангууд»

Сарай мяханда

Садажа ɣгөөгɣй

Сагаанай архида

Һогтожо ɣзөөгɣй

Нюдэн бɣрɣɣлтөөгɣй

Шэхэн дɣлиирөөгɣй

Шэгээ алдаагɣй

Зɣгөө төөреэгɣй

Шоо мэргэн ураатай

Сагаан тугтай Сагаангууд

Сагаангууд 5 хүхүүртэй: Уляанхай (улинхай), Үбгэй, Хугшууша (хушууша), Бүтэй (бүдэй), Шоно.

«Хальбан»

Хара тогоондо хабатай

Харбаха номондо хаһагɣй

Дэльбэн тогоондо дɣйтэй

Дали номондо дɣрэгɣй

Шоо мэргэн ураатай

Халюун тугтай Хальбан

Хальбан 6 хүхүүртэй: Мэнгээ, Зургад (зургууд), Хурьгай (Хоригой), Гутаар, Баригай, Мүсэн.

     Угаа уhанда

                   хаянгɣй,

     Гарбалаа  газарта

                    булангɣй,

    Тɣрэл  буряад  хэлэеэ  

                             мартангɣй,

    Хɣн гэһэн нэрэеэ хододоо

                           ɣргэжэ ябая!