Публикация статьи в газете "Буряад үнэн"
статья по краеведению

ТООНО

Зэдын аймагай Оросой Баатар В.В. Сукуевай нэрэмжэтэ Доодо-Бургалтайн дунда һургуулиин 100 жэлэй ойдо

БУРЬЯЛМА ТҮҮХЭТЭЙ БУРГАЛТАЙН ҺУРГУУЛИ

2025 ондо Оросой Баатар Виталий Владимирович Сукуевай нэрэмжэтэ Доодо-Бургалтайн юрэнхы болбосоролой дунда һургуули байгуулагдаһаар 100 жэлэйнгээ ойе тэмдэглэнэ.

Эрдэм бэлиг – эрхим баян

Элдин сагаан Бургалтай нютагай энгэр хормойгоор сартуул яһанай буряад-монголшууд эртэ урданһаа нааша үнэржэн үдэжэ ажаһууһан. Энэ нютагта эрдэм гэгээрэлэй хүгжэлтэ өөрын түүхэтэй юм. Шадалтай, шамбай буряадууд хасагууд боложо, хилын харуулда хабаадалсадаг, үри үхибүүдээ орос-монгол һургуулинуудта һургадаг болоһон байна. 1844 ондо Хяагтын (тэрэ үедэ Троицкосавскын) орос-монгол һургуулиие 50-яад буряад хүбүүд дүүргэжэ гараһан байдаг. Тэрэ тоодо Айсуевтанай хүбүүд оролсодог.

Анхандаа Бургалтайн голоор хуушан монгол бэшэгэй эрдэмтэй «ябаган багшанар» айлаар ябажа, үхибүүдые һургадаг байһан ха. 1922 ондо Дабаанай-Аманда байдаг Цыремпилов Лубсанай гэртэ үхибүүдые суглуулжа, хуушан монгол бэшэг дээрэ Дээдэ-Ториһоо гарбалтай Дашиев Жамьян багша һургадаг байгаа. Цыремпилов Лубсанай басаган Балдан Лубсановнагай хэлэһээр, тэдэнэйдэ үглөө бүри (Дабаанай-Аманда) хазаар морёор элдэб наһанай үхибүүд Хара-Үбэсэнһөө, Эреэлжэһээ, Зэдын Голһоо, Цахилдагһаа (мүнөөнэй Доодо-Бургалтай hyурин) сугларжа, ном заалгадаг байгаа. Тэдэнэр - хорёод гаран хүүгэд - хоёр жэлэй туршада ном үзэһэн, hypahaн байна. Удаань тэндэһээ Хүнхэр (Зэдын-Голой Цэбээнэй гэртэ) гэдэг газарта һургуулияа зөөлгэһэн бэлэй. Тэрэ һургуулида ород хэлэ бэшэг һайн мэдэхэ, Москвагай юридическэ һургуули дүүргэһэн Айсуев Цырен-Доржи Батуевич багшалаа. Энэ хүн нютагай эгээн түрүүшын багшанарай тоодо ородог юм. Һүүлдэ Дээдэ-Үшөөтэйдэ һуурижаһан, нютагжаһан намтартай.

Цахилдагта һургуули байгуулагдаба

Харин 1925 ондо тэрэ үеын нютагай түрүү хүнүүдэй нэгэн Айсуев Содном Доржиевичай үүсхэлээр Юрөө болон Инзагата нютагуудһаа хоёр гэрнүүдые худалдан абажа, Цахилдаг руу асаржа табяад, эхин һургуулиин байшан болгоһон байна. 1926 онһоо 1932 он болотор энэ һургуулида Доржиев Юможаб, Гармаев Жанчей-Самбуу гэжэ багшанар хүдэлөө. Гэдээн һууринда түрэһэн дайнай ба ажалай ветеран Чагдар Юможапович Банзаракцаевай дурсаһанай ёһоор, тэрэ үедэ Хориин аймагһаа гарбалтай «Хангайн Хара багша» гээд, зоной дунда нэршэһэн хүн хүдэлдэг байгаа. Юундэб гэхэдэ, Хангайн Хара багша хэшээлнүүдээ хээрэ, хүдөө газар, хада уулын оройдо, ара модон, арюун тала дунда, нуга газарта үнгэргэхэ дуратай юм һэн ха. Өөрөө урдань лама байһан хүн байгаа, заримдаа үглөөгүүр бодоод, уншалгануудые, хуралнуудые үнгэргэдэг һэн ха.    

Гушаад онуудаар багшалһан хүнүүдэй тоодо Сасаран Санжеевич Бадмацыреновые түрүүлэн нэрлэе. Энэ хүмнай һүүлдэнь, 1960-аад онуудаар, Буряадай гэгээрэлэй сайд ябаһан намтартай. Гадна Антонида Тимофеевна Аюшеева, Жамба Ломбоевич Доржиев, Максим Михайлович Борисов, мүн 40-өөд жэл багшалһан Семён Цыренжапович Будаев г.м. багшанар хүдэлөө.

Цахилдагта эхин һургуули дүүргэһэн үхибүүд хүршэ Гэгээтэйн ШКМ-дэ (колхозно залуушуулай һургуулида) һуралсалаа үргэлжэлүүлдэг байһан. Гэгээтэйн ШКМ-ые Доодо-Бургалтайһаа Цыден Мункуевич Дымбрылов - милициин подполковник, Даша-Дэлэг Надмитович Бадмаев - дайнай ба ажалай ветеран, Мирон Самбуевич Мункуев - багша, һургуулиин директор, арадай һуралсалай таһагай эрхилэгшэ, Самбу Тугутович Норбоев, Дамдин-Сурун Норбоевич Цыбиков - ажалай болон дайнай ветеранууд – иимэ зон дүүргэһэн байдаг.  

Долоон жэлэй һургуули

1941-45 онуудтахи Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнай үедэ арадай болбосоролой һалбари эд зөөриин, мүнгэ алтанай, мэргэжэлтэ багшанарай талаар аргагүй ехэ бэрхэшээлнүүдые мэдэрдэг байһаниинь ойлгосотой. 1941 оной июль һарада Бургалтайн эхин һургуулиин багша Семён Цыренжапович Будаев түрүүшүүлэй тоодо дайнда мордоһон байна. Харгын инженернүүдэй хоёр һарын һуралсал гараһанай удаа 2-дохи Белорусска фронтын бүридэлдэ алба хээ. Гэртээ 1945 оной июнь һарада бусаа һэн.      

Дайнай үедэ Доодо-Бургалтайн Карл Марксын нэрэмжэтэ колхозой түрүүлэгшэ ябаһан Норбо Батуевич Цыбиков хадаа урагшаа һанаатай, түрүү хүнүүдэй нэгэн байһан. Хэды ехэ хүндэ хүшэр сагай тохёолдоод байгаашье һаань, Норбо Батуевич үхибүүдэй эрдэм һуралсал тухай бодожол байгаа. Тэрэнэй халуун үүсхэлээр нютагайхид Гэгээтэйн ШКМ-эй гол байшангые хоёрхон үдэр, һүниин хугасаада задалжа, тэргэ морёор зөөжэ үрдиһэн юм. Тиигэжэ табан таһалгатай модон байшан, мүн багшанарай ба ерүүл хүүгэдэй амидарха гурбан гэр баригдаһан байна. Тэдэнь 1943-44 онуудай үедэ үбгэд хүгшэдэй, эхэнэрнүүдэй, үхибүүдэй хүсөөр бодхоогдожо, 1944 оной сентябриин 1-дэ Доодо-Бургалтайда аймагай дээдэ талын нютаг һууринууд соо ори ганса долоон жэлэй һургуули нээгдэһэн бэлэй. Тэрэнь үндэһэн буряад һургуулиин программын үндэһэн дээрэ ажалаа ябуулдаг байгаа. Тиихэдэ Доодо-Бургалтай руу Алцагһаа, Хадхалдоочиһоо, Дээдэ-Ториһоо, Оёорһоо, Дээдэ-Бургалтайһаа, Бага-Наринһаа, Гэдээнһээ, Гэгээтэйһээ үхибүүд ерэжэ һурадаг болоо һэн.

Бургалтайн долоон жэлэй һургуулиин түрүүшын директорынь Ефросинья Николаевна Шобогорова байгаа. Тэрэнэй хүтэлбэри доро һургуулиин һурагшад фронтдо дулаан хубсаһа хунар болон бусад амин шухала зүйлнүүдые суглуулха талаар түсэбөө үлүүлэн дүүргэдэг байһан тухайнь саарһа дансанууд аймагай архивта хадагалагдажа байдаг юм.  

Дайнай һүүлээр

Эсэгын дайнай һүүлээрхи жэлнүүдтэ багшанарай институт, Улаан-Үдын, Хяагтын педучилищинуудые дүүргэһэн багшанар олошорһон байна. 1945 ондо һургуулиин директорээр Виктор Гармаевич Бальжиров томилогдожо, һургуулиин байдал нилээдгүй һайжарһан юм. Тэрэ хүн түүхын багша һэн. Спортдо ехэ дуратай, өөрөө волейбол эрхим һайнаар наададаг байһан. Тэрэнэй хани нүхэр Надежда Мункуевна Сандыкова немец хэлэ заадаг бэлэй. Тэдэнэр Ивалгын аймагһаа гарбалтай һэн ха. Һүүлдэ В.Г. Бальжиров педагогикын эрдэмэй кандидат болоод, Буряадай соёлой институдта багшалаа. Географяар С.Д. Дамбаева, ород хэлээр В.С. Сагадарова, математигуудаар Д.Л-Ц. Бадмаев, И.Е. Фёдоров, түрэл хэлээр С.Ж. Раднаева. Е.Д. Цыбикова, физкультураар Т.С. Менжиков, Х.Ц-Е. Цыренов, түүхээр П.М. Шулунова, биологёор М.Д. Одороева, химеэр Р.Л. Гармажапов заадаг һэн. 1946 ондо Доодо-Бургалтайн долоон жэлэй һургуулиие 18 һурагшад дүүргээ.

1950-51 онуудай һуралсалай жэлдэ долоон жэлэй һургуулиие дунда шатын болгоо. Түүхэ заадаг байһан Дондог Дабаевич Будажапов директорээр томилогдоо. Ород хэлээр Буряадай габьяата багша Л.Л. Линховоин, географи, англи хэлээр Д.Б. Базаржапова, математикаар И.Е. Фёдоров г.м. дээдэ һургуулитай багшанар заадаг байһан юм. Мүн ород литератураар эрхим бэлигтэй багша Г.Ф. Дембелов заагаа.

Лодон Линховоиной гэр бүлые бургалтайнхид һайн һайханаар дурсажа байдаг юм. Өөрөө ород хэлэ ба уран зохёол заадаг байгаа, харин хани нүхэрынь Долгор Базаровна – хари хэлэ ба географи. Гэртээ үргэн ехэ номой сантай байһан, тиигэжэ олон үхибүүдые ном уншаха һожортой болгоһон юм.

1952 оной намарай эхиндэ үхибүүдэй тоогой үсөөн дээрэһээ дунда һургуули болюулагдажа, һөөргөө долоон жэлэйнгээ шатада opohoн. 9-дэхи класс дүүргэһэн һурагшад Доодо-Ториин дунда һургуулида һуралсалаа үргэлжэлүүлжэ, 10-дахиие дүүргээ бэлэй. 1953 ондо дунда һургуули дүүргэгшэдһээ Ш.Б. Доржиев бэрхэ модошо дархан, барилгашан болоо, С.Д. Будажапов РФ-гэй ба РБ-гэй габьяата артист болотороо ургаа, Буряадай оперо болон баледай театрай ахамад режиссёроор хүдэлөө. Д-С.Д. Тамажапова - ветеринарна эрдэм ухаанай кандидат болоод, Буряадай хүдөө ажахын институдта, удаань БНЦ-дэ хүдэлөө. Ё.Т. Цыденов РФ-гэй, Буряадай габьяата багшын нэрэ зэргэдэ хүртэнхэй. Д.Н. Гармаев дээдэ мэргэжэлтэй инженер, геолог-топограф болоо һэн. Д-С.Б. Жигжитов Красноярскын лесотехническэ институт дүүргээ, ой модоной министерствэдэ, Сэлэндүүмын РМЗ-дэ хүдэлөө. М.Д. Цыренова-Шагдаржапова БГПИ-гэй биологическа факультет дүүргээд, Захааминай Үлэгшэнэй дунда һургуулида багшалаа. Х.Д. Жабанаева – эрдэмтэ ветеринар байбашье, багшын ажалда ороһон байна. Б.С. Токтохоев түүхэ ба хэлэ бэшэгэй факультет дүүргээд, 40 жэл һургуулинуудаар (гол түлэб, Доодо-Бургалтайда) хүмүүжүүлэгшээр, багшаар, завучаар, директорээр хүдэлһэн.

Үргэдхэлгэ хэгдэнэ

1961 ондо Доодо-Бургалтайн долоон жэлэй һургуули найман жэлэй болгогдожо, директорээр Г.С. Савельев томилогдоһон, тэрэ үедэ тэрэнэй үүсхэлээр һургуули үргэдхэгдэжэ, шулуу-шлагаар дүрбэн классна комнатануудтай байшан шудхагдаад, дэргэдэнь котельнэ баригдажа, һургуулиин байшангууд yhaap халаагдадаг болоо һэн.

1966 oнhoo һургуули дунда шатын болгогдоһон. Тэрэ үеэр 240 һууритай типовой һургуулиин байшан баригдажа, 1968 онһоо шэнэ һургуулида үхибүүд һуража эхилһэн байна. 1966-68 онуудта директорээр Б.С. Токтохоев томилогдоод хүдэлжэ байхадаа, гол түлэб, шэнэ һургуулиин һуралсалай талаархи хэрэгсэлнүүдые, материально-техническэ баазые үргэдхэхэ талаар хүдэлмэри ябуулһан байдаг. Дунда һургуулиин түрүүшын выпуск 1969 ондо хэгдэһэн байна.

1990 ондо һургуулиин байшанда залгаа баригдажа эхилээд, 1997 ондо ашаглалгада тушаагдаа һэн. Хэшээлнүүдые үнгэргэхэ найман таһалгануудтай болон үргэн ехэ спортивна залтай шлакоблочно байшан бүтээгдэжэ, материально-техническэ баазань бүхэ һууритай болоо.

Гол баялигнай – бэлиг түгэс багшанар

Доодо Бургалтайн һургуулиин гол баялигынь болбол хэзээдэшье бэлигтэй бэрхэ багшанар байһан юм. Үни удаан жэлнүүдэй туршада эсэшэ сусашагүйгөөр, хамаг арга шадабарияа үхибүүдтэ дамжуулһан эрхим һайн багшанарай тоодо Е.М. Омбоева, Е-Д. Цыбикова, М.И. Харжеева, Н.Д. Хонгордоева, З.Б. Васильева, Ц-Д.Т. Чердонов, З.Ф. Бальбурова, С.Р. Раднаева, Е.Д. Токтохоева, Р.Б. Мункуева, Г.Г. Мункуева, Э.В. Лесняк, Д.Б. Батуев, З.Л. Норбоева г.м. оролсоно.

Энэ һургуулида хүдэлжэ байхадаа, багшын хүндэтэ нэрэ зэргэдэ хүртэһэн багшанар гэбэл: СССР-эй ба РФ-гэй арадай гэгээрэлэй отличник Н.Д. Хонгордоева, Россиин Федерациин гэгээрэлэй отличник Д.С. Савельева, РФ-гэй отличнигууд З.Л. Норбоева, В.Д. Очиров, А.Б. Цыдемпилов, Н.Н. Дагбаев.

Мүн тиихэдэ Буряадай габьяата багша Т.П. Раднаева, С.Н. Хандажапова, «Хүндэлэлэй Тэмдэг» ба Октябриин хубисхалай орденуудай кавалер Ц.Г. Ринчинова, Х.Ч. Дамчеева, Б.Д. Очиров, Н.С. Дашижапова, Т.Т. Айсуева, Г.Р. Цыбенова, С.Д. Гармаева, М.Б. Балданова, Д.Д. Золтуева, О.Д. Цынгунова, Ц.Н. Хандажапова, Е.Г. Цыбекжапова, С.Д. Бадмаева гэгшэд Бургалтайн һургуулиин хүгжэлтэдэ горитой хубита оруулһан багшанар юм.

Омогорхол болоһон одото һурагшад

100 жэлэй туршада Доодо Бургалтайн һургуулида хэдэн мянгаад хүбүүд, басагад һуража гараһаниинь ойлгосотой юм ааб даа. Тэдэнэй дунда нютагайнгаа, аймагайнгаа, уласайнгаа ба гүрэнэйнгөө хэмжээндэ нэрэ түрэеэ дурдуулһан хүнүүд үсөөн бэшэ. Гүрэн түрын ажал ябуулагшад, эрдэм ухаанай болон болбосоролой, хүдөө ажахын, элүүрые хамгаалгын, сэрэгэй болон арадай ажахын бүхы һалбаринуудта амжалта гаргаһан хүнүүд – манай һургуулиин омогорхол. Хүн бүхэниинь магтаалай үгэнүүдтэ хүртэхэ эрхэтэй.  

Жэшээлбэл: Д-С.Ч. Цыдыпов - хүдөө ажахын эрдэмэй кандидат, Буряадай хүдөө ажахын академиин доцент, Д.Н. Цыбикова - РФ-гэй арадай гэгээрэлэй отличник, Н.Д. Банзаракцаев - инженер-электрик, Б.Н. Бадмаев - Доодо-Бургалтайн больницада 50-яад жэл хүдэлһэн врач, Г.Ц. Цыденов - Буряадай габьяата врач, Доодо-Ториин больницын ахамад врач, Д.Б. Гырылов - врач, С.С. Гырылова - уран зохёолшо, В.Т. Тондонов - аймагай управлениин ахамад инженер-механик, Б.Д. Цыбиков - Буряад Республикын нефтепродуктын генеральна директор байһан, Т.М. Гармаева-Бадмаева - БГУ-гай түүхын багша, Б-Х.Д. Мункуева - ветврач, О.Ш. Бадмаева - бухгалтер-экономист, Е.В. Батуева - физикын багша, П.Б. Ульзетуев - физкультурын багша гээд олон.

Буддын шажанай һэргээгдэжэ эхилхэдэ, түрүүшын харгы зам нээлсэһэн С.М. Гендунов Монголой бурханай шажанай дээдэ һургуули амжалтатайгаар дүүргээд, Ивалгын дасанай соржо ламаар, мүн Ивалгын дасанай шэрээтэ ламаар хүдэлһэн, баһа тэндэ дүүргэһэн Балдан лама Жамцуев Ивалгын дасанай лама юм. Тэрэшэлэн Санкт-Петербургын дасанай шэрээтээр Б.Б. Бадмаев ажалладаг. Манай һургуулиие Буряадай арадай поэт, Оросой болон Буряадай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ Г.Ж. Раднаева дүүргэһэн намтартай. К.Д. Раднаев композитор мэргэжэлтэй болоод, хэдэ хэдэн аялга һайхан дуунуудай хүгжэм найруулһан, Буряадай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшын нэрэ зэргэдэ хүртэһэн.

Солото дуушан Дугаржаб Дашиев Доодо Бургалтайн долоон жэлэй һургуулида һуралсажа ябахадаа, нютагай залуу поэт Даша-Дэлэг Буянаевай зохёоһон «Бургалтайн һургуули (семилеткэ)» гэһэн дууе гоёхоноор шэнхинүүлдэг бэлэй.

Доодо-Ториёо сэлгеэтүүлһэн

Дошхон долгитой Зэдэ гол.

Досоо зүрхым гэгээрүүлһэн

Доодо-Бургалтайн семилеткэ.

Бургалтайн һургуулиие хамта дээрээ 11 хүн мүнгэн медальтайгаар дүүргэжэ гараһан намтартай.  

Һургуули - мүнөө үедэ

Һүүлэй арба гаран жэлэй туршада һургуулиин хүтэлбэрилэгшөөр бэлигтэй бэрхэ, дүршэл ехэтэй, урагшаа һанаатай Оюна Борисовна Убугунова хүдэлнэ. Ажалдаа шэнэ-шэнэ юумэнүүдые нэбтэрүүлхэ, багшанарайнгаа мэргэжэл дээшэлүүлхэ, элдэб һонирхолтой хэмжээ ябуулгануудые үнгэргэхэ гэжэ оролдодог хүн юм.

2023 оной февраль һарада Доодо Бургалтайн дунда һургуули Оросой Холбоото Уласай Герой, гвардиин полковник В.В. Сукуевай нэрээр нэрлэгдээ һэн. Тэрэ хадаа өөрөө манай һургуули дүүргэһэн, сэрэгэй тусхай операцида хабаадалсажа, эрэлхэг зоригтойгоор Эхэ ороноо хамгаалжа ябатараа, баатарай үхэлөөр унаһан байна.      

Мүнөө үедэ һургуулидамнай һүбэлгэн хурса, һонюуша, нюдэндөө галтай һурагшад һурадаг юм. Тэдэнэр бүхэроссиин олимпиадануудта, эрдэм шэнжэлгын хуралдаануудта, элдэб шатын зохёохы ба тамирай мүрысөөнүүдтэ хабаадажа, шангай һууринуудые эзэлдэг. Тэдэниие хүнэй зэргээр хүмүүжүүлхэ, эрдэм номтой хүнүүд болгохо талаар дээдэ гарай 14 багшанар үдэр бүриин үсэд нэтэрүү ажал ябуулна. Тэдэ хэд бэ гэбэл, географиин багша Оюна Борисовна Убугунова, буряад хэлэ ба уран зохёолой багша Намсалма Батуевна Раднаева, уран зурагай ба технологиин багша Баярма Чагдаржаповна Бадмаева, тоо бодолгын багша, таби гаран жэлэй дүршэлтэй Дмитрий Дандинсурунович Цыбиков, эхин классуудай багшанар Долгор Ванчиновна Цыбикова, Дыжит Дымбрыловна Батожапова, ород хэлэ ба уран зохёолой багша Надежда Дагбаевна Бадмаева, хари хэлэнүүдэй багша Дыжидма Пунцуковна Цыдемпилова, эхин классуудай багшанар Долгоржап Гонгоровна Батуева, Оюна Цырендашиевна Очирова, түүхын ба обществознаниин багша Оюна Цырендоржиевна Балсанова, тоо бодолгын ба информатикын багша Туяна Борисовна Бадмаева, биологи ба химиин багша Соёлма Тогтохоевна Будаева, бэеын тамирай багша Сергей Цыренбазарович Токтохоев гэгшэд болоно. Эдэнэй долоон хүниинь «Оросой Холбоото Уласай юрэнхы болбосоролой хүндэтэ хүдэлмэрилэгшэ» гэһэн нэрэ зэргэдэ хүртэнхэй, хоёр багша дээдэ зэргэтэй, үшөө долоон багша нэгэдэхи квалификационно зэргэтэй юм.      

Июлиин 5-ай үдэр Доодо-Бургалтайн дунда һургуулиин 100 жэлэй ойн баяр үргэн дэлисэтэйгээр тэмдэглэгдэжэ, эды олон жэлнүүд соо энэ һургуули дүүргэһэн хэдэн мянган хүбүүд, басагад түрэл гуламтадаа сугларжа һайндэрлэхэнь, урда үеынгөө багшанарые дулаан үгөөр дурсахань, мүнөө хүдэлжэ багшанараа амаршалжа, баяр хүргэхэнь гээшэ.

Һургуулиингаа түүхын шатануудые бүридхэн бэшэхэ үедөө 2000 оной майн 11-дэ «Буряад үнэн» сониндо  Б.Д. Очиров ба Г-Б.С. Токтохоев гэгшэдэй хэблүүлһэн статья, 2010 оной ноябриин 3-да «Джидинская правда» сониндо гараһан статья, һургуулиин музейн материалнууд болон нютаг зонойнгоо хөөрөөнүүд дээрэ үндэһэлбэбди.      

Намсалма РАДНАЕВА,

Доодо-Бургалтайн һургуулиин буряад хэлэнэй багша

Һургуулиин директорнүүд

• 1944-1945 онуудта - Ефросинья Николаевна Шобогорова
• 1945-1950 онуудта - Виктор Гармаевич Бальжиров
• 1950-1951 онуудта - Дондок Дабаевич Будажапов
• 1953-1955 онуудта - Иван Сергеевич Шоболов
• 1955-1959 онуудта - Ефим Николаевич Бугдашкин
• 1959-1960 онуудта - Лубсан Дамбаевич Мункуев
• 1960-1961 онуудта - Лубсан Аюшеевич Ленхоев
• 1961-1962 онуудта – Гармажапов Ринчин Лосолович
• 1961-1966 онуудта - Григорий Сагадаевич Савельев
• 1966-1968 онуудта - Базар Санжиевич Токтохоев
• 1968-1969 онуудта - Ольга Сынгеевна Бадмаева
• 1969-1970 онуудта - Борис Доржиевич Очиров
• 1970-1973 онуудта - Спартак Сократович Шаракшинов
• 1973-1975 онуудта - Лубсан Аюшеевич Ленхоев
• 1975-1984 онуудта - Василий Доржиевич Очиров
• 1984-1989 онуудта - Борис Доржиевич Очиров
• 1989-1991 онуудта - Прокопий Гомбосурунович Доноев
• 1991-1992 онуудта - Зинаида Ломбоевна Норбоева
• 1992-1995 онуудта - Дмитрий Дандинсурунович Цыбиков
• 1995-1998 онуудта - Алексей Балданович Цыдемпилов
• 1998-2000 онуудта - Борис Доржиевич Очиров
• 2000-2014 онуудта - Дыжидма Пунцуковна Цыдемпилова
• 2014 онһоо - Оюна Борисовна Убугунова