чечен чогаалды сайгарарынын хевирлери
методическая разработка по теме

Хертек Айланмаа Очур-ооловна

чечен чогаал

Скачать:

ВложениеРазмер
Файл chechen_chogaaldy_saygararynyn_hevirleri.docx22.45 КБ

Предварительный просмотр:

Илеткел

Темазы: Ортумак школага чечен чогаалды сайгарарыныё арга-хевирлери

Илеткелчи: Шуй ортумак ниити билиг школазыныё  тыва дыл, чогаал башкызы Хертек А. О.

Шуй-2010ч.

Илеткелдиё планы:

  1. Литературлуг  билиг-мергежилдиё кол сорулгалары.
  2. Чечен чогаал  сайгарылгазыныё хевирлери.

1.Литературлуг билиг-мергежилдиё кол сорулгалары.

    Ортумак школага литературлуг билиг-мергежилдиё кол сорулгазы- уругларны т=рээн чериниё болгаш делегей литератураларыныё дээжилери-биле таныштырары, уран с=ст\ё онзагайын болгаш чаёчылдарын хевирлээри. Ону дамчыштыр уругларныё сонуургалдарын, м=з\-б\д\ж\н , дыл-домаан байлакшыдары.

        Литературлуг билиг-мергежилдиё утказы номчулга болгаш номчаан чогаалдарын, оларныё уран-чечен, этиктиг-философчу болгаш культура-т==г\л\г кезектерин барымдаалап  сайгарары-биле тодараар.

        Эге класстарга т=рээн чугаа болгаш номчулга кичээлдери номчулганыё медерелдиг, аянныг, уткалыг болурун хевирлээр.

        Ортаакы класстарга чогаалчыныё чогаадылгазын \нелеп, чечен чогаал уран ч\\лд\ё бир хевири деп билиндирер. 5-9 класстарга ургулар чогаалдыё сюжет, композициязын, авторнуё туружун дээн хевирлиг билиглерни сайгара берген турар.

        /ст\к\ класстарга чечен чогаалда башкылаарыныё кол онзагайы чогаалды \ениё, эпоханыё сайзыралы, культурлуг амыдыралы-биле холбаштырып ==редир. 10-11 класстарныё уругларынга чогаалчыныё  «холунуё \ж\\н\ё»  бот-тускайлаёы, чаартыкчы чоруу, тематика, психологизм дээш оон-даа =ске билиишкиннерни  шиёгээттирип ==редир.

  1. Чечен чогаал сайгарылгазыныё хевирлери.

  Чечен чогаалды ==редириниё талазы-биле 4 кол \е-чаданы чарып турар:

  1. Киирилде кезек
  2. Номчулга
  3. Сайгарылга
  4. Т\ёнел

Бо \е-чадалар тус-тузунда сорулгалыг, чижээлээрге, киирилде кезек ==ренип эгелээр чогаалды х\лээп алырынга болгаш медереп билиринге белеткел болур. 4 \е-чададан эё чугула ч\\л сайгарылга болуп турар.

Чогаал сайгарылгазы дээрге с=з\глелди сайгарарыныё чуруму болгаш дес-дараалашкаа. Ооё 3 кол аргазы:

  1. Сюжет эдерип сайгарары.
  2. Овур-хевирлер аайы-биле сайгарары
  3.  Тема, проблема аайы-би ле сайгарары.

Амгы литература дугайында эртем с=з\глелдиё сайгарылгазыныё  системниг болгаш шилилгелиг болурунче кичээнгейни углап турар.

Чечен чогаал сайгарылгазыныё мындыг хевирлери бар:

  1. Лингвистиктиг сайгарылга.

Бо сайгарылгада чечен чогаалдыё дылын, дылдыё кандыг аргалары ажыглаттынганын сайгарып к==р. Колдуунда ч\гле с=з\глел-биле ажылдаар.

  1. Литературлуг сайгарылга.

3 деннелдиг сайгарылга:

а) идей-тематиктиг

б) лексика-синтаксистиг

в) ритмика, одуруглар сайгарылгазы

Литературлуг сайгарылгада ч\гле с=з\глелди хаара тудар эвес, а с=з\глелден дашкаар ( с=з\глелдиё артында чажыртынган медээлерни хаара тудар)

  1. Стилистиктиг сайгарылга.

Бо сайгарылгада авторнуё стили деп ч\\л чугула болур.

Адаттынган хевирлер каттышкаш, филологтуг сайгарылганы тургузуп турар. Школага бо сайгарылгалар чоруттунуп турар.

Филологтуг сайгарылганыё  сорулгазы: чогаалдыё  утказы болгаш хевириниё аразында удур-дедир харылзаалыын к=рг\зер азы тодарадыры уран-чечен с=з\глелдиё \незин бадыткаар. Ынчангаш кандыг-даа сайгарылга иштики сагыш-сеткилче угланган турар.


По теме: методические разработки, презентации и конспекты

Илеткел. «Эдертиглернин хевирлери, оларны чорудары, оон ужур-дузазы».

Илеткел.«Эдертиглернин хевирлери, оларны  чорудары,  оон  ужур-дузазы».Тыва  дыл, чогаал  башкызы:Кужугет Аржаана Николаевна....

Илеткел "Тест болгаш оон хевирлери"

Илеткел "Тест болгаш оон хевирлери"...

К.Кудажынын «Тараа» деп тоожузун ооредип тура чорудар оюннарнын хевирлери

Использование игровой технологии в обучении тувинской литературы. Фрагменты уороков. Задания. Игры....

К.Кудажынын «Тараа» деп тоожузун ооредип тура чорудар оюннарнын хевирлери

Использование игровой технологии на уроках тувинской литературы. Игры, фрагменты уроков....

9 класска «Чечен чогаалдыӊ лингвистиктиг анализи» деп элективтиг курс программазы

Тайылбыр бижик          Тыва аас чогаалы болгаш литература кижилерниӊ медерелин сайзырадырынга, сагыш-сеткилин байыдарынга, аажы-чаӊын хевирлээринге, чонну...

Чогаалда хронотоп

Чылгычы Ондарныӊ «Мусульманнар батальону» деп чогаалында хронотоп (чогаалчыныӊ 60 харлаанынга) ...