Музыкаль кичә "Бәйрәм бүген".
методическая разработка на тему

“БӘЙРӘМ БҮГЕН”

(Мәктәптә әдәби музыкаль кичә)

Залга кичәнең темасы һәм эпиграфы язылган плакатлар, Г. Тукай, А. Алиш, Р. Фәхретдингә багышланган гәҗитләр, шулай ук укучыларның шагыйрь иҗатына багышланган рәсемнәре, китаплар күргәзмәсе, укучыларның иҗаты, шигырь юллары язылган плакатлар (рус телендә дә) эленеп тора.

Кичә барышы.

Алып баручылар ике телдә сөйлиләр.

Алып баручы: Хөрмәтле укучылар һәм укытучылар! Бүген без сезнең белән “Бәйрәм бүген!” дип аталган әдәби музыкаль кичәгә җыелдык. Әдәби кичәбездә иң матур һәм сәнгатьле шигырь укучыларны билгеләп китәрбез.

Алып баручы (рус телендә): Дорогие ученики и учителя! Сегодня мы с вами собрались на литературно-музыкальный вечер под названием “Сегодня праздник!”. На нашем литературном вечере мы с вами отметим учеников, которые красиво читают стихотворения.

Алып баручы: Бәйге рәвешендә үткәрелгәнлектән, кичәгә хөкемдарлык итү өчен жюри билгеләнгән.

Алып баручы:

Салкын кышлар үтеп

Яз килгәндә,

Җылы яктан кошлар кайтканда,

Туган көнең синең, бөек Тукай,

Тугры халкың итә тантана.

Алып баручы (шагыйрь портреты янына килеп) рус телендә сөйли:

Ребята, сегодня мы собрались, чтобы еще раз поговорить о жизни и творчестве великого татарского поэта Г. Тукая, послушать его стихи, вспомнить сказки.

Г. Тукай родился в деревне Кушлавыч Арского района в семье муллы. Он с пяти лет остался без родителей, очень рано познал тяготы сиротства. До девяти лет жил в деревне. Затем маленького Тукая увозят в город Уральск, к родственникам. Там он поступает в школу. Став взрослым пишет много стихов, статей, рассказов. Много у него стихов для детей, сказок, рассказов.

Каждый год в день рождения поэта у памятника в Казани собираются любители поэзии, поэты Татарстана.

Алып баручы:

Илдә кояш, җирдә кояш,

Тукай көне канат җәйгән.

Бәйрәм бүген, бәйрәм бүген,

Тукай көне – безнең бәйрәм.

1 номер. Архипова Эльвина башкаруында “Мин яратам сине Татарстан” җыры. Композиторы Р. Андреев, сүзләрен Р. Рәкыйпов язган.

Алып баручы:

Дөньяда иң матур ил

Ул – минем туган илем

Дөньяда иң матур тел

Ул – минем туган телем.

2 номер. 1нче сыйныф укучылары Г. Тукайның “Туган тел” шигырен сөйлиләр.

Алып баручы рус телендә:

Эти строки из каких стихотвореней Г. Тукая

1)  Әйт әле күбәләк,

Сөйләшик бергәләп

Бу кадәр күп очып

Армыйсың син ничек? (Бала белән Күбәләк)

2)  Безнең Гали бигрәк тату Кәҗә белән,

     Менә кәҗә карап тора тәрәзәдән

     Гали аны салам белән кунак итә,

     Кәҗә рәхмәт укый сакалын селкетә. (Гали белән Кәҗә)

3 номер. 2нче сыйныф укучылары Г. Тукайның “Кызыклы шәкерт” шигырен сөйлиләр.

4 номер. 3 “Б” сыйныфы укучысы Акимов Толя Г. Тукайның “Гали белән Кәҗә” шигыре.

Алып баручы:

Тыпыр-тыпыр, тыпыр-тыпыр,

Тыпыр-тыпыр биергә,

Укыйбыз да, җырлыйбыз да,

Вакыт та бар биергә.

5 номер. 3 “А” һәм 4 “Б” сыйныф кызлары Көнчыгыш биюен башкаралар.

Алып баручы: 4нче сыйныф укучылары Г. Тукайның “Бала белән Күбәләк” шигырен сөйлиләр.

Алып баручы (рус телендә):

О, весна без конца и без краю

Без конца и без краю мечта!

Узнаю тебя, жизнь!

Принимаю! И приветствую звоном щита!

6 номер. 11нче сыйныф укучысы Хлыстенкова Таня К. Булатованың “Яз җыры” шигырен сөйли.

7 номер. 8нче сыйныф укучысы Данилова Г. Тукайның “Бабай” шигырен сөйли.

Алып баручы: А. Алишның 100 еллыгы үтте. Васянина Таня А. Алиш турында сөйләп китәр.

А. Алиш родился 15 сентября 1908 года в деревне Кугоки Куйбышевского района. Татарской ЛИР. Еще в школьные годы пробовал писать стихи, а в техникуме начал помещать свои первые статьи, рассказы и стихотворения. За свою короткую жизнь (когда он уходил на фронт, ему было 33 года) А. Алиш успел оставить немало произведений различных жанров. А. Алиш был человеком увлекающимся. Лучше всего А. Алишу удавались сказки. Осенью 1941 года в окружении под Брянском раненый Алиш попал в плен. В начале 1943 года в лагере Вустрау под Берлином Алиш встретился с Мусой Джалилем. М. Джалил и А. Алиш хорошо знали друг-друга еще до войны. Фашисты казнили А. Алиш, когда его талант только-только начал раскрываться по настоящему и еще не зазвучал в полную силу.

5нче сыйныф укучылары “Сертотмас үрдәк” әкиятен сәхнәштерделәр һәм сезнең каршыгызда алар чыгыш ясар.

Алып баручы (рус телендә):

Стоит деревня наша на горке некрутой
         Родник с рекой студеной от нас подать рукой
         Мне все вокруг отрадно, мне вкус воды знаком,
         Люблю душой и телом я все в краю моем.

8 номер. 7нче сыйныф укучылары “Әлдермеш” җырын җырлыйлар.  Т. Низами  көе һәм сүзләре.

Алып баручы:

Син күрмәгән яңа буын килде,

Котлап бүген туган көнеңне,

Киләчәккә барган улларыңнан

Ишетәсең “Туган тел”еңне

9 номер. 5нче сыйныф укучысы Савенкова Лида Г. Тукайның “Сабыйга” шигырен сөйли.

10 номер. 5нче сыйныф укучылары Г. Тукайның “Кызыклы шәкерт” шигырен уйнап күрсәтәләр.

Алып баручы (рус телендә):

Было наше детство роковым.

Нам, мальчишкам,

Выпали на долю

Глад и хлад.

11 номер. 7нче сыйныф укучысы П. Андрей “Яшьлегем чишмәләре” җырын башкара. Т. Асылгәрәй көе һәм сүзләре.

Алып баручы: Быел Р. Фәхретдинның тууына да 150   ел булды. Бу күренекле шәхес турында Г. Шамилевна сөйләп китәр.

Ризаэтдин Фахретдин (Риза) (1859-1936), деятель мусульманской культуры в России, историк, публицист, педагог. Составил учебники татарского языка и математики (изданы в 1886-87). Открыл новометодную школу и преподавал в ней. В 1908-17 редактор литературного и педагогического журнала "Шура" в Оренбурге. Одновременно директор медресе "Хусаиния", одного из самых известных новометодных учебных заведений России. В 1922 назначен муфтием в Уфе. Ф. был известен как историк, мастер биографического жанра. Опубликовал св. 170 очерков-портретов: Аристотеля, Платона, Ф. Бэкона и др. Гл. историческое произведение Ф. - многотомный историко-биографический труд "Сочинения". Изданные в Оренбурге первые 2 тома (1900-08) содержали ок. 1 тыс. жизнеописаний деятелей мусульманской культуры, в т.ч. связанных с Россией. Автор книг по воспитанию, проблемам семейной жизни, о судьбе женщины и женском образовании.

Алып баручы (рус телендә): ученики 5 класса нам покажут татарскую народную игру. “ Чумная утка”.

Алып баручы:

Иң изге хисләремне мин

Туган телдә аңлатам

Шуңа күрә туган телне

Хөрмәтлим мин, яратам.

12 номер. 11нче сыйныф укучылары Суворова һәм Денисова З. Зарипованың “Язга илтер кебек киткән эзләр” шигырен сөйләрләр.

Алып баручы (рус телендә):

Снова ветром весенним подуло

Зацвела на пригорке ветла.

Отдышалась земля, отдохнула,

Силу новую обрела.

13 номер. Чеботарева 11нче сыйныфтан  В. Шәрифҗанованың “Язгы уяну” шигырен сөйли.

Алып баручы:

Син әле үс һәм укы күп, шунда аңларсың барын;

Мәгърифәт нуры ачар күп нәрсәләрнең ялганын.

14 номер. Инюшева 11нче сыйныфтан Ш. Маннурның “Кояш чыкты” шигырен сөйләр.

Алып баручы (рус телендә):

Хоть юнцом с тобой расстался,
         Преданный иной судьбе,
         Наказанье, видишь, снова возвратился я к тебе.
         Эти земли луговые, чувства издали маня,
          Память мучая, вернули на родной простор меня.

15 номер. “Туган як” җырын 10нчы сыйныф укучылары башкара.

Алып баручы (рус телендә):

О родной язык, красивый,

О родительский язык!

Мир людской я познавая,

К одному тебе приник.

16 номер. “Туган тел” шигырен 11нче сыйныф укучысы Мхитарян сөйләр.

Алып баручылар:

1. Г. Тукайның нинди әсәрләрен беләсез?
2. Какие произведения А. Алиша вы запомнили?
3. Кто такой Р. Фахретдин?

Алып баручы:

Һәр яз синең изге туфрагыңда

Гөлләр чәчәк ата бер дигән.

Синең арттан Такташ, Туфаның да

И туган тел, матур тел, дигән.

17 номер. Бергәләп “Туган тел” җырын җырлау. (сүзләрен тарату)

Алып баручы: Кадерле балалар! Безнең “Бәйрәм бүген” исеме астында үткән әдәби музыкаль кичәбез тәмам. Катнашуыгыз һәм тыңлап утырганыгыз өчен зур рәхмәт. Саубулыгыз.

Алып баручы (рус телендә): Дорогие ребята! Наш литературно-музыкальный вечер под названием “Сегодня праздник” подошел к концу. За участие и за то что пришли большое спасибо. Досвидания.