Буряад хэлээр хэшээл. Юрын мэдүүлэл. 8-дахи анги
план-конспект урока (8 класс)

Нээмэл хэшээл «Юрын мэдүүлэл бэхижүүлгэ”. 8 анги.

– Сайн байна, yхибyyд!

– Манай хэшээлдэ айлшад ерээд байна, айлшадаараа мэндэшэлэе!

• Мyнooдэр ямар гоё yдэр бэ! Yхибyyд, бэе бэеынгээ урдаhаа хаража энеэебди. Хэшээлдээ бэрхээр хyдэлэхэбди, бэе бэедээ туhалхабди гэжэ найданаб.
• Мүнөөдэрэймнай хэшээлэй аффирмаци :
• Эбтэйгээр хүдэлхэбди!
• Бэе бэеэ шагнахабди!
• Дүүрэн харюу хэлэхэеэ оролдохобди!

Проблематизация :

Зай, таанад 1000 түхэриг оложорхео һаа, яаха һэмта? Харюунуудаа саарһан дээрэ бэшэгты.

100000 тухэриг олоо һаа, яахабта?

1 сая олоо һаа, яаха һэмта?

Юун гэжэ бэшээбта? Хэн уншахаб?

Мүнгэн ямар үүргэтэйб? Мүнгэн туһатай гү? Хэрэгтэй гү?

Мүнөө сагта мүнгэнэй хүсөөр олон юумэ бүтэдэг. Зүб хэлэнэт. Саарһануудаа саашань табигты.

Слайд 1.

Алта мүнгэн - адаг баян, (самое низшее богатство)

Эрдэм бэлиг - эрхим баян.

Зуун түхэригтэй байнхаар,

Зуун нүхэдтэй байhан дээрэ.

Слайд дээрэ оньһон үгэнүүдые уншагты. Юундэ арад зомнай алта мүнгэ адаг баян гэжэ хэлэнэ гээшэб? Юундэ зуун нүхэдтэй байһан дээрэ гэнэб?

Зай, энэ асуудалда дүүрэн харюу бэдэрээд үзэе. Тиигэхын тула энэ үгүүлэл уншая.

АнтиөипаөиЯ- уридшалан тухайлалга.

Нэгэтэ залуу хүбүүн харгы дээрэ нэгэ хашарhа олоод, арhан тулам руугаа хэжэрхибэ. Тиигээд бодомжолбо, мянган түхэриг олоо hаа, яаха һэн биб?

Оо, би эжы абадаа үнэтэй hайхан бэлэгүүдые абаха hэм. Тиигэжэ бодон сасуунь туламынь хүндэхэн болоhон шэнгеэр үзэгдэбэ. Харахадань тэндэнь мянган солхооб байба ха. Яаhан hонин юумэн гээшэб! Нэгэ хашарһан байhан аад, мянган солхооб болошобол. Мянган солхооб бэшэ, харин зуу мянган солхообтой болошооhаа яаха hэн гээшэбиб?

Оо, үнеэ худалдажа абаад, эжы абадаа hайхан hү уулгаха hэм даа, гэжэ hанамсаарнь тулам руугаа шагаахадань зуу мянган түхэриг бии болошобо.

Оо, яаhан гоё гээшэб, харин нэгэ миллион мүнгэтэй болоо hаа ордон гэр абажа, hамгатай боложо, эжы абаяа шэнэ гоё гэртээ асаржа амаруулха hэм. Тиигэжэ бодожо үрдеэгүй байтарынь, тулам соонь нэгэ сая (миллион) түхэриг бии болошобо.

Тиимэ ехэ мүнгэ харахадаа, хүбүүн hанаата болобо.

Асуудал: Юун гэжэ энэ хүбүүн һанаата болоо хаб даа?

(һурагшадай харюу)

YНЭН ХАРЮУНЬ:

Эхэ эсэгэеэ шэнэ гэртээ асараагүй hаамни дээрэ. Һамгамни дурагүй байжа болохо. Yнеэтэйшье болоходо, ажалынь ехэ даа, ямаа абажа үгүүжэм. Эжы абада ехэ бэлэгшье хэрэггүй даа. Өөртэм шэнэ хубсаhа хунар хэрэгтэй!

Асуудал: Энэ түүхэ яагаад дүүрээ хаб?

(һурагшадай харюу: үшөө мүнгэтэй болохоёо һанаба, бүхы мүнгэниинь үгы болошохо гэхэ мэтэ)

Юундэ иигэжэ һананабта?

YНЭН ХАРЮУНЬ:

Гэнтэ ойлгоходонь, туламынь hөөргөө хүнгэхэн болошобо. Нээжэ харахадань, нэгэл хашарһан гансаарханаал үлэшөөд байба.

Асуудал: Энэ текст уншахадаа ямар ород онтохонтой адлирхуу гэжэ һананабта?

Агууехэ поэт А.С. Пушкинай ямар зохёолынь hанаандатнай ороноб?

- «Алтан загаhан».

Юугээрээ адлиб?

-Тэндэшье, эндэшье хомхой хобдог сэдьхэлдэ диилдэhэн зониие харуулна.

Һургаалынь ямар байнаб? Аба эжы тухайгаа бодожо ябахадатнай, бүхы ажабайдалтнай урагшатай байха. Россидамнай 2024 он ямар жэл гэжэ соносхогдоһон байнаб?

2024 он – Россида Гэр бүлын жэл гээд соносхогдоhон гээшэ. Гэр бүлэ энэ дэлхэй дээрэ юунhээшье сэнтэй юм. Гэр бүлэ юртэмсын нэгэ уурхай болоно, тэндэ жаргал, баяр, этигэл, найдал, энхэрэл бии. Ямаршье гэр бүлын хамгаалагша, түшэг тулга бүhэтэй хүн болодог. Гэрэй эзэн эхэнэр хүн гал гуламтаяа сахидаг. Үри хүүгэдоо багаhаань hургажа, хүмүүжүүлхэ, хүнэй зэргэдэ гаргаха гэжэ оролдодог гээшэбди.

Мүнөө самбар дээрэ харагты, тиигээд хэлэжэ үгэгты. Юугээрээ илгаатайб.

Гэрэй эзэн ------ Гэрэй эзэн эхэнэр гал гуламтая сахидаг. (холбуулал – мэдүүлэл)

Бидэ ямар темэ дабтахаяа байнабиди мүнөө хэшэлдээ? (Юрын мэдүүлэл)

Хэшээлнай 9 шатаhаа бyридэхэ. Шата бyхэн ooрын даабаритай. Энэ хуудаhа эрьюулхэмни. Даабари дyyргэhэнэй hyyлдэ пазл бyхэн нээгдэхэ. Хэшээлэй дyyрэхэдэ, эндэ юун байнаб гэжэ мэдэхэбди.

1 шата. Экспресс-асуудалнууд.

1. Мэдүүлэлнүүд зорилгоороо ямар байдаг бэ?
2. Мэдүүлэлнүүд үгүүлбэреэрээ ямар байдаг бэ?
3. Нэгэ бүридэлтэ мэдүүлэлнүүдэй илгаа нэрлэгты.
4. Мэдүүлэлэй шухала гэшүүд.
5. Мэдүүлэлэй юрын гэшүүд.
6. Нэрлүүлэгшэ ямар асуудалда харюусадаг бэ?
7. Хэлэгшэ гэжэ юун бэ?
8. Нэмэлтэ ямар асуудалда харюусадаг бэ? Ямар илгаатайб?
9. Ушарлагшын асуудалнууд.
10. Нэгэ түрэл гэшүүд гэжэ юун бэ?
11. Дэлгэрэнгы ба хуряангы мэдүүлэлнүүдые яагаад элирүүлхэбта?

2 шата.

Үгтэһэн үгэнүүдые мэдүүлэл болгогты.

Наратай дулаан хабар газаамнай айлшалан ерэбэ.

• Энэ мэдүүлэл зорилгоороо ямар бэ?
• Байгуулгаараа ямар бэ? Юундэ?
• Мэдүүлэлэй гэшүүдээр шүүлбэри хэе.
• Мүнөө энэ мэдүүлэлээ нэгэ буридэлтэ болгоод туршая.

Наратай дулаан хабар.

3 шата. Тест

4 шата. Где логика?

Зурагуудай хүсөөр мэдyyлэл зохёое. (Составление предложений с помощью картинок).

 – Багша ном уншана.

 – Хyжyyжyyлэгшэ yхибyyдтэ хooрэнэ.

– Тренер футболдо hургана.

5 шата. Работа в парах. Дэлгэрэнгы ба хуряангы мэдүүлэлнүүдые илгагты:

Эзэд бии.

Уулын эзэд бии.

Наран гараба.

Хонишон хониёо бэлшээбэ.

Үхибүүд уһанда шунгана.

Баруун хойноһоо үүлэнүүд һуунагтана.

Шүүдэр хатаба.

Саһан орохонь ха.

6 шата. Сэглэлтын тэмдэгүүдые табиха. Нэгэ түрэл гэшүүд. 

7 шата. Цифровой диктант. 1 вариант – нэгэ буридэлтэ мэдуулэлнуудэй тоо бэшэхэ, 2 вариант – 2 буридэлтэ мэдуулэлнуудэй тоо бэшэхэ.

1. Байгал далайда 336 гол горход шудхан ородог.
2. Ази түбиин тэгэн дунда оршоһон, газар дэлхэйн гайхамшагта үзэгдэл Байгалнай.
3. Хаана ошообши? 
4. Зуун түхэригтэй ябанхаар,
   Зуун нүхэртэй яба.
5. Бадмын мүргэдэг үхэр бэлшээридэ гараба.
6. Үхибүүд, ой тайгаяа, уһа голоо гамная.
7. Ангууша нохой ан намнахадаа, ходо мүрөөр ябадаггүй, хорёод алхам хажуу талаар гүйдэг.
8. Газаа үдэр бүри хүйтэрнэ.
9. Үзэһэн хараһанаа намда хэлэжэ үгөөрэй.
10. Аба эжыгээ хүндэлжэ ябагты.
11. Ажалша, бэрхэ, эртэшэ хүнүүд жэргэмэлэй жэргээгээр адли бодожо, хүдэлмэридөө гарадаг гээшэ.

Шалгаябди.

7 шата. Схемэнүүдые зураха. Хамгаалга.

Мэдүүлэлэй шухала гэшүүд.

Мэдүүлэлэй юрын гэшүүд.

Мэдүүлэлнүүдэй байгуулга.

Мэдүүлэлнүүдэй зорилгоороо илгаа.

8 шата. Оршуулга .

Заа, мүнөө хэшээлэй эхиндэ бэшэһэн саарһануудаа абагты. Нүгөө таладань энэл асуудалнуудтаа харюу үгэгты.

Таанад 1000 түхэриг оложорхёо һаа яаха һэмта?

100000 мянга түхэриг олоо һаа?

1 сая (миллион) олоо һаа?

Хэнэй харюу ондоохон болооб? Гараа үргэгты! Уншагты!

Юундэ ондоо харюутай болообта?

Хэшээлэй дүн.

Рефлекси.

Сэгнэлгэ.

Гэрэй даабари.

Даабари

Нэгэтэ залуу хүбүүн харгы дээрэ нэгэ хашарhа олоод, арhан тулам руугаа хэжэрхибэ. Тиигээд бодомжолбо, мянган түхэриг олоо hаа, яаха һэн биб?

Оо, би эжы абадаа үнэтэй hайхан бэлэгүүдые абаха hэм. Тиигэжэ бодон сасуунь туламынь хүндэхэн болоhон шэнгеэр үзэгдэбэ. Харахадань тэндэнь мянган солхооб байба ха. Яаhан hонин юумэн гээшэб! Нэгэ хашарһан байhан аад, мянган солхооб болошобол. Мянган солхооб бэшэ, харин зуу мянган солхообтой болошооhаа яаха hэн гээшэбиб?

Оо, үнеэ худалдажа абаад, эжы абадаа hайхан hү уулгаха hэм даа, гэжэ hанамсаарнь тулам руугаа шагаахадань зуу мянган түхэриг бии болошобо.

Оо, яаhан гоё гээшэб, харин нэгэ миллион мүнгэтэй болоо hаа ордон гэр абажа, hамгатай боложо, эжы абаяа шэнэ гоё гэртээ асаржа амаруулха hэм. Тиигэжэ бодожо үрдеэгүй байтарынь, тулам соонь нэгэ сая (миллион) түхэриг бии болошобо.

Тиимэ ехэ мүнгэ харахадаа, хүбүүн hанаата болобо.