Буряад хэлээр хэшээл. Лексикын орон руу аяншалга. 5 анги
план-конспект урока (5 класс)

Конспект урока бурятского языка в 5 классе по теме «Лексика»

Зорилгонууд: «Лексикэ» гэhэн hалбари хэр зэргэ ойлгооб гэжэ шалгаха, хэлэлэ соо хэрэглэлгэ.

Хэшээлэй түхэл:хэшээл –наадан.

Хэшээлй янза: эрдэм мэдэсэ тобшололгын ба гүримшуулгын хэшээл(онсодхон шалгалтын хэшээл)

Онол арга: хэшээл-наадан.

Хэшээлэй түсэб.

1.Эмхидхэлэй үе

2. «Хэн түргэн бэ»   карточкаар ажал

3.Словарна ажал

4. «Хэн анхаралтайб»

5Дифренцированна аргаар ажал

6.Тобшолол.

7.Гэрэй даабари

Эмхидхэлэй үе

-Сайн байна! Газаамнай ямар гое үдэр бэ?

Бэе бэе руугаа хаража энеэебди.танай энеэдэнhээ наран гараба! (Слайд2)

Бэрхээр ажал хэхэбди гэжэ би найданаб.

Наадаяа үнгэрхын урда гараhан темэнуудээ дабтае.

Бидэ ямар раздел (hалбари) гаража дүүргэбэбди?

Мүноо хэшэлдээ юу хэхэеэ байнабди, хэн тухайлнаб?(дабтахабди).Зүб

1 Лексикэ гэhэн hалбари юу үзэдэг бэ?

Мүноодэр хэшээлдээ хэр зэргэ лексикэ тухай ойлгоhыетнай шалгахабди.

Зай, таанар нааданда дуратай гүт? Корабляар аяншалха дуратай гүт?

Мүнөө,ухибууд, таанадые Лексикологиин гурэн руу уринаб.

Нэн түрүүн хоер бүлэг боложо хубаарая. Нэрэ үгэебди. Капитануудаа шэлэебди.

Нэгэдэхи бүлэг – корабль «Алдар Цыденжапов»

Хоердохи бүлэг – «Титаник»

Наадаяа эхилхэмнай гү?

Корабльнуудааар аяншалхадамнай элдэб дабаанууд дайралдаха. Даабаринуудые дүүргэжэ, баллнуудые абахат. Ямар бүлэг олон жетонуудые абахаб, диилэжэ гараха. “5” гэһэн сэгнэлтэ абахат.

-Зай,  түрүүшын наадамнай  эхилбэ.

1.«Хэн түргэн бэ» гэжэ нэрэтэй.

Хэн олон эхир үгэнүүдые hананаб? Сээжээр мэдүүлэлнүүдые зохёохо.

Ямар үгэнүүдые эхир үгэнүүд гэдэг бэ?

2.Карточкаар ажал: (бүлэгоор худэлмэри).

2 дохи станци. Олон удхата үгэнүүд

Карточка 1: Олон удхата үгэнүүд. 2-2 мэдүүлэл зохеохо

Олон удхата үгэнүүд гэжэ ямар үгэнүүдые  хэлэдэг бэ?

1 бүлэг: бариха

2 бүлэг – заһаха

3. Карточкаар ажал: (бүлэгоор худэлмэри).

3 дахи станци СИНОНИМУУД

Карточка2: Эдэ үгэнүүдтэ синонимуудые тааруулжа бэшэхэ: морин, дархалха, томо, хооллохо, нойрсохо, илаха, наншалдаха,ухаатай.

Таараха үгэнүүд: диилэхэ, сохилдохо, азарга, урлаха, эдеэлхэ, ехэ, унтаха, сэсэн, диилэхэ.

 Синонимууд  гэжэ ямар удхатай үгэнүүд гээшэб?

4. ТОЛИ. Оршуулгын ажал

Карточка 2. Залуу,  үндэр,  аймхай,  хооһон, хүгшэн, хүйтэн, зөөлэн, үндэр, баян,

хямдахан, залхуу, үлэн, сэсэн,  муухай, гашуун,  богони

Дэбтэрнуудээ hэлгээд, бэе бэынгээ алдуунуудые шалгагты. Слайд дээрэ хараад, сэгнэлтэ табигты

«2»-алдуу   «5»-сэгнэлтэ

 «3-4»-алдунууд   «4»-сэгнэлтэ

«5-6»-алдуунууд    «3»-сэгнэлтэ

 «7 олон байгаа hаа «2»-сэгнэлтэ

ФИЗМИНУТКА. Зай, эсээ гүт? Бэеэ амаруулхамнай  гү! Амарая. Минии хойноhоо дабтагты:

Эрхэ жаахан Эржүүхэй

Эрбээхэй барихам гээ

Эрбээхэйнь эрьэлдээд

Эгсэ дээшээ ниидэшоо

5. Саашань наадае. Дахинхи наадан «Хэн анхаралтайб?»  ОМОНИМУУД

Орой болоhон хойно хадын оройдо гарабаб.

Орон дээрээ хэбтээд, нютаг орон тухайгаа бодоноб.

Голой эрье дээрэ тарган эрье бэлшэнэ.

Эндэ ямар үгэнүүд дайралданаб. Зүб. Омонимууд.

Ямар үгэнүүдые омонимууд гэдэг бэ? Хаана  байнаб?

6. СЭХЭ БА ШЭЛЖЭҺЭН УДХАТАЙ ҮГЭНҮҮД. Капитануудай конкурс

Би таанадта сэхэ ба шэлжэhэн удхатай үгэнүүдые уншахаб.Сэхэ удхатай үгэнүүдые нэрлээ hаамни улаан үнгэтэй карточкануудаа үргэхэт, харин шэлжэhэн удхатай байгаа hаань, ногоон үнгэтэйе үргэхэт:

Зөөлэн унтари, зөөлэн зан, зөөлэн хараса, алтан гар, алтан бэhэлиг, хүйтэн үдэр, хүйтэн шарай, хүндэ шулуун, хүндэ хараса.

Ямар үгэнүүдые сэхэ, ямарые шэлжэhэн удхатай гэдэг бэ?

7. Текст дээрэ хүдэлмэри

8.Тобшолол. Рефлекси. ИИгээд аяншалгманай дүүрэбэ. Жетонуудаа тоолое. Ямар командада хэды жетонууд байнаб? Олон жетонуудтай команда – “5” абабат, нүгөөдэ команда –“4”. Бэрхэнүүд!

Зай, хэшээлнай дүүрэбэ гээшэ.

-Мүноодэр  буряад хэлэнэй ямар hалбари дабтаабибди? Юун тухай мэдэхэ болообта?

Ямар даабаринууд хүнгэн байгаа гээшэб?

Ямар даабаринууд хүндэ байгааб?

Булта сэдэбээ ойлгоо гүт? Танай урда «оорыгоо сэгнэ» гэжэ нэрэтэй хуудаhан байна.

9. сэгнэлгэ.Хэшээлэй үедэ хэр зэргэ худэлhэноо өөрыгөө сэгнэгты

10.Гэрэй даабари: Минии үдэр гэһэн найруулга бэшэхэ

3 дахи станци СИНОНИМУУД

Карточка1 : Эдэ үгэнүүдтэ синонимуудые тааруулжа бэшэхэ:

Морин –

Дархалха –

Томо –

Хооллохо –

Нойрсохо –

Илаха –

Наншалдаха –

Ухаатай -

Таараха үгэнүүд: диилэхэ, сохилдохо, азарга, урлаха, эдеэлхэ, ехэ, унтаха, сэсэн, диилэхэ.

4дэхи станци. Толинууд.

Оршуулагты – переведите на русский язык

Карточка 2. 

• Залуу –
• Үндэр –
• Аймхай –  
• Хооһон –
• Хүгшэн –
• Хүйтэн –
• Зөөлэн –
• Баян –
• Хямдахан –
• Залхуу –
• Үлэн –
• Сэсэн –
• Муухай –  
• Гашуун –
• Богони -  

5 дахи станци. Антонимууд.

Антонимуудые тааруулжа бэшэгты

Карточка 3. 

• Залуу –
• Үндэр –
• Аймхай –  
• Хооһон –
• Хүгшэн –
• Хүйтэн –
• Зөөлэн –
• Баян –
• Хямдахан –
• Залхуу –
• Үлэн –
• Сэсэн –
• Муухай –  
• Гашуун –
• Богони -