Кичээлдиӊ темазы: Темазы: Олег Сувакпиттиӊ «Кечил-оолдуӊ солдаттары» деп шʏлʏʏнде «Кечил-оолдуӊ солдаттары, бистер, кезээ шагда белен дайынчы бис» деп домактыӊ утказыныӊ ужур-дузазы.
план-конспект урока (5 класс)

Куулар Анжелика Кыргысовна

 

Кичээлдиӊ темазы:

 

Темазы: Олег Сувакпиттиӊ «Кечил-оолдуӊ солдаттары» деп  шʏлʏʏнде «Кечил-оолдуӊ солдаттары, бистер, кезээ шагда белен дайынчы бис» деп домактыӊ утказыныӊ ужур-дузазы.

Скачать:

ВложениеРазмер
Файл azhyk_kicheel_kechil_ooldun.docx29.48 КБ
Файл tehn_karta.docx30.73 КБ

Предварительный просмотр:

Куулар Анжелика Кыргысовна, учитель родного языка и литературы МБОУ СОШ №2 г.Шагонар Улуг-Хемского кожууна Республики Тыва

Кичээлдиӊ темазы:

Темазы: Олег Сувакпиттиӊ «Кечил-оолдуӊ солдаттары» деп  шʏлʏʏнде «Кечил-оолдуӊ солдаттары, бистер, кезээ шагда белен дайынчы бис» деп домактыӊ утказыныӊ ужур-дузазы.

Олег Сувакпит «Кечил-оолдуӊ солдаттары».

        5-ки класска тɵрээн чогаал кичээли. Темазы: Олег Сувакпиттиӊ «Кечил-оолдуӊ солдаттары» деп  шʏлʏʏнде «Кечил-оолдуӊ солдаттары, бистер, кезээ шагда белен дайынчы бис» деп домактыӊ утказыныӊ ужур-дузазы.

Салдынган сорулгалары:

  1. Ɵɵредир сорулгазы: Олег Сувакпиттиӊ «Кечил-оолдуӊ солдаттары» деп шʏлʏʏнʏн идей-тематиктиг утказын тодаратпышаан, «Кечил-оолдуӊ солдаттары, бистер, кезээ шагда белен дайынчы бис» деп домактыӊ утказын билиндирери;
  2. Кижизидер сорулга: уругларны номчулгага сонуургалды, эки турачы маадырларныӊ ʏлегерин ажыглап, тɵрээн чуртунга ынак чорукка  кижизидер;
  3. Сайзырадыр сорулга: «Кечил-оолдуӊ солдаттары, бистер, кезээ шагда белен дайынчы бис» деп домактыӊ утказыныӊ ужур-утказын бот-тускайлаӊ медерелдиг кɵрʏжʏн хевирлеп, аас чугаазын сайзырадыр, даап бодап, тʏӊнеп билирин сайзырадыр.

Кичээлде уругларныӊ чедип алыр тʏӊнелдери:

  1. Тɵрээн чогаал эртеминде. Бо шʏлʏктʏ таварыштыр уругларны тɵрээн чуртунга ынак, маадырларны утпайн, сактып чоруурунга, чогаалда болуушкуннарны амыдырал-биле холбап билиринге ɵɵренир.
  2. Эртемден дашкаар чедип алыр тʏӊнелдери. Бирээде, тɵɵгʏ, Тываныӊ географиязы, тыва дылда алган билиглери-биле чергелештир шʏлʏʏнден немелде билиглерни чедип алыр. Чижээлээрге, чаа-дайын деп чʏве багай деп чʏʏлге чаӊчыгар.

Бот-тускайлаӊ чедип алыр тʏӊнелдери. Чогаалда маадырларныӊ кылдыныглары, аажы-чаӊынга даянып чогаалдыӊ кол бодалын, темазын тодарадырда, боттарыныӊ ʏзел-бодалдарын бот-тодарадыр, бот-сайзырадып билир.

Ɵɵренириниӊ чугулазы. Эки турачы маадырларны утпайн, сактып, олар бистерге ак-кɵк дээрни чаалап бергени чугула дээрзин тайылбырлап шыдаар

Бо кичээлге кандыг арга-методтарны, технологияларны ажыглап болурул? Кыска шинчилел, беседа, ɵɵреникчилерни бот ажылдадыр методтарны ажыглаан. Индукция, чижектерден тʏӊнелге кээр, анализ аргаларын ажыглаан. Ол ышкаш угаап бодаарын, арга-шинээн сайзырадыр технологияны, кадык камгалал технологиязын ажыглаан.

Дерилгезинге: чуруктар, кыска дыӊнадыглар, презентацияны ажыглаан, тыва эки турачылар дугайында номнар.

Кол доктаар билиглер, даяныр сɵстер: ада-чурт, Кечил-оол. солдаттар, тайбыӊ, аас-кежик, амы-тын.

Кичээлдиӊ чорудуу организастыг кезээнден эгелээр. Чаа темаже кирериниӊ мурнунда онаалга хыналдазын чорудар.  Ɵɵредилге номунуӊ 197 дугаар арнында Степан Сарыг-оолдуӊ «Маадыр Чʏргʏй-оол» деп шʏлʏʏнге хамаарышкан онаалганы берген турган. Шʏлʏкте дылдыӊ уран-чечен аргаларын тывыӊар

Башкы онаалганы хынааш, түӊнелди үндүрер.  

Онаалга хыналдазыныӊ соонда катаптаашкынны чорудар.

Эрткен кичээлде эки турачы маадырлар дугайнда чʏʏ деп чогаал номчуп, сайгарган бис?

 (Степан Сарыг-оолдуӊ «Маадыр Чʏргʏй-оол» деп шʏлʏʏн)

-Шʏлʏкте кол маадыр Хомушку Намгаевич Чʏргʏй-оолдан аӊгыда кымнар бар-дыр? (Москва чурттуг Иванов, ажылчыннар, тараачыннар, колхозчулар, академик, чогаалчы дээш – кымнар чогул?). Шʏлʏктʏӊ 4 дугаар строфазын катап номчудар.

-Тыва эки турачылар-биле кандыг аймак-сɵɵк чоннар Совет чурттун камгалап турган-дыр? (Орус, казах, бурят, узбек, грузин…)

Дараазында тураскаал чуруун кɵргʏзер.

Чаа теманыӊ тайылбыры. Сорулгаларынга даяныр. (Уругларга боданыр арганы берип (мотивация), кичээлдиӊ сорулгазын тодарадырынга белеткел ажылы.)

-Бо тураскаалды кɵрген-дир силер бе, оолдар. Кайда турар тураскаал-дыр бо?

(Шагаан-Арыгныӊ тɵвʏнде, Октябрьская кудумчузунда)

-Бо кымныӊ тураскаалыл, кым билирил? (Кечил-оолдуӊ)

-Долу ат-сывы кымыл? (Тʏлʏш Балданович Кечил-оол)

-Тураскаалды кандыг кижилерге кылып салырыл? (Алдарлыг кижилерге: чогаалчыларга, маадырларга, эртемденнерге …)

-Чʏнʏӊ дугайында чогаал ɵɵренир деп бодап тур силер, уруглар? (Маадырлар дугайында)

-Кым деп маадырныӊ дугайында шʏлʏк ɵɵренир-дир бис? (Т. Б. Кечил-оол деп маадырныӊ дугайында)

 -Тыва эки турачыларныӊ ат-алдары читпээн, кым-даа, чʏʏ-даа уттундурбаан.

Эки турачы 208 аъттыг шериг 1943 чылдыӊ сентябрь 1-де Кызылдан ʏнʏпкеш, Совет улустуӊ Ада-чурттуӊ Улуг  дайынынга боттарыныӊ дайынчы хʏлээлгелерин маадырлыы-биле кʏʏседип киришкеш, эрес-дидимин, угаангыр-сагынгырын кɵргʏзʏп, Украинаныӊ хɵй-хɵй хоорай, суурларын фашист эжелекчилерден хосташканнар.

Оларныӊ дайынчы оруу: Кызыл-Абакан-Муром-Ковров-Москва-Рославль-Снегиревка суур-Сердюки суур-Бель-Вербеж-Городецк-Людимое-Восход-Боровики суурлар-Ясная Поляна-Деражно-Ровно-Погорельцы-Рачино-Сурмич-Дубно-Кызыл.

- Ынчангаш бөгүн өөренир шʏлʏʏвʏсту  О. Сувакпит «Кечил- оолдуӊ солдаттары» дээр.

 Чаа теманыӊ тайылбыры.

 -Кыдырааштарыӊарны ажыткаш, бɵгʏнгʏ ай-хʏннʏ болгаш Олег Сувакпиттиӊ «Кечил-оолдуӊ солдаттары» деп  шʏлʏʏнде «Кечил-оолдуӊ солдаттары, бистер, кезээ шагда белен дайынчы бис» деп домактыӊ утказыныӊ ужур-дузазы деп теманы бижип алыӊар, уруглар.

Бо чогаалды номчуп турувуста, утказы билдинмес мындыг сөстер таваржыр, уруглар.

1. Словарь-фразеологтуг ажыл.

1. Нʏʏр -арын

Когарал –чидирери, ышкынары, чедир албазы (Чидириглерге таваржыры)

Ачызы- кандыг-бир чʏʏлдʏӊ чылдагааны-биле

Халап-айыыл

-Утказы билдинмес сөстерни сайгарып, тайылбырлап алдывыс. Ам кыдырааштарыӊарга демдеглеп бижип алыӊар. Ол сөстерни чугаа-домааӊарга херек ʏелерде ажыглаарын сүмелээр кижи-дир мен, уруглар.

Кечил-оол дугайында. 1914 чылдыӊ Хайыраканга бɵдʏʏн арат ɵг-бʏлеге тɵрʏттʏнген. 1943 чылдыӊ сентябрь 1-де фронтуже аъттаныпкан. Тыва эки турачы аъттыг эскадроннуӊ командири. Маадырлыы-биле эжелекчилер-биле тулушкаш, чуртунче дириг чанып келген. 1945 чылдыӊ июнь 10-да айыыл-халапка таварышкаш, амы-тынындан чарылган. Кызыл хоорайныӊ эрги хɵɵрлеринде орнукшудуп ажааган. 1990 чылда Совет Эвилелиниӊ маадыры деп бедик атты тывыскан.  Кызылдыӊ 3 дугаар школазында мемориалдыг самбыраны аскан база ол школага база Хайыракан суурнуӊ школазынга капитан Адыг-Тʏлʏш Балданович Кечил-оолдуӊ адын тывыскан. Кызыл, Шагаан-Арыг хоорайларда, тɵрээн сууру Хайыраканда кудумчуларны маадырныӊ ады-биле адаан. Алдан-маадыр аттыг музейде, Хайыракан суурнуӊ школазыныӊ музейинде Кечил-оолга тураскааткан булуӊнар бар. Маадырныӊ тɵрелдери, салгалдары бистиӊ аравыста чурттап чоруурлар. Биске тайбыӊ амыдыралды чаалап берген тыва эки турачы маадырларга тураскааткан янзы-бʏрʏ чогаалдарны бижээн.

2.Сɵзʏглел-биле таныш эвес болганда, ном-биле ажылдаары чугула.  (аянныг номчулга.)

Ак-кɵк хемниӊ чоргаар ады-биле,

Ада-чурт дээш дидим тулушкан бис.

Арат чоннуӊ арыг нʏʏрʏ-биле

Адывыска шынчы бердинген бис

        Кечил-оолдуӊ солдаттары, бистер,

          Кезээ шагда белен дайынчы бис.

Дайын-биле когаралды кɵрʏп,

Тайбыӊ-биле чуртту байыткан бис.

Акы-дуӊма быжыг найыралдыӊ

Ачызында чʏден кʏштелген бис.

          Кечил- оолдуӊ солдаттары, бистер,

          Кезээ шагда белен дайынчы бис.

Ɵрттʏг халап база катап кыптып,

Ɵлʏм чыгап кээрин кʏзевес бис.

Аас-кежик, тайбыӊ, хосталганы

Амы-тындан артык камгалаар бис.

          Кечил- оолдуӊ солдаттары, бистер,

          Кезээ шагда белен дайынчы бис.

-Салдынган сорулгалар аайы-биле боттарыӊарныӊ ʏзел-бодалдарыӊарны, бадыткалдарыӊарны, тʏӊнелдериӊерни белеткеп олурар силер. Дараазында сɵзʏглелди аянныг, чараш, тода  номчуур силер.

-Чогаалдыӊ кол бодалын тодарадыӊар.

(Тыва эки турачыларныӊ эрес-дидим чоруун кɵргʏскен, бир эвес тɵрээн чуртунче эжелекчилер халдап келир болза, ону камгалаарынга кезээ шагда белен бис деп бодал)

-Шын-дыр,уруглар.

-Тыва эки турачылар дугайында чʏнʏ билир силер, уруглар?

-Кечил-оолдуӊ солдаттары кымнарыл ол?

-Сɵзʏглелде нарын сɵстер бар-дыр бе? Кым адаптарыл? (Ак-кɵк, ада-чурт, Кечил-оол, акы-дуӊма, аас-кежик, амы-тын) (Тыва дылга ɵɵренген бис)

-Биле деп эдеринчилиг сɵстерни ушта бижиптээлиӊерем (ады-биле, нʏʏрʏ-биле, дайын-биле, тайбыӊ-биле)

Шын бижилгезин кым тайылбырлаптарыл?

-Удурланышкак уткалыг сɵстер бар-дыр бе? (Дайын, тайбыӊ)

-Ындыг сɵстерни чʏʏ деп адаар ийик бис? (антонимнер)

Сɵзʏглелди кайы хире чараш, тода номчуп турарын башкы хайгаараар. Билдинмес сɵстер бар болза, оон тайылбырын кылыр.

        Моон алгаш кɵɵрге, шʏлʏкте тыва эки турачыларныӊ болгаш капитан Кечил-оолдуӊ маадырлыг чоруктарын чуруп бижээн. Олег Сувакпит Тʏлʏш Балдановичиге тураскаадып, «Кечил-оолдуӊ солдаттары» деп шʏлʏктʏ бижип каарга, Амыр Хоюгбан аялганы чогааткан. Чон аразында билдингир ырларныӊ бирээзи апарган. Тиилелгениӊ хʏнʏ Май 9-та парад-чыскаалдарга чылдыӊ-на салыр.  Ам ол ырныӊ аялгазын дыӊнап, ырлап ɵɵренир-дир бис.

(Фонограмма)

Дараазында быжыглаашкын кезээ. Бот ажылдар, кыска тʏӊнелдер кылыры чугула.

1. Беседа. ( Бо беседадан уругларныӊ диалог культуразын сайзырадыр)

-Шʏлʏк каш строфадан тургустунган-дыр?

-(3 строфадан)

-Шʏлʏкте чʏʏ деп одуруглар катаптанып турар-дыр??

-(Кечил-оолдуӊ солдаттары, бистер

Кезээ шагда белен дайынчы бис.)

-Ол одуругларныӊ утказын канчаар билип тур силер?

-Ол одуругларны шʏлʏкке рефрен дээр, а ырга припев дээр.

(1. Кечил-оол солдаттары-биле фашистиг эжелекчилерге удур маадырлыы-биле демисежип чораан;

2. Бис база ада-чуртувус дээш, ол маадырлар ышкаш, тулчурунга белен бис)

Дараазында бижимел ажылды кылырыныӊ мурнунда бичии дыштанып, сула шимчээшкинден кылыптар бис бе, уруглар. (Кадык камгалал технологиязы)

Ам шʏлʏктʏӊ уран-чечен аргаларын сайгарар бис, оолдар

2.Бижимел ажыл.

Ак-кɵк хем, чоргаар ады-биле, быжыг найыралдыӊ, ɵрттʏг халап.

 -Эр-хейлер! Шуптузун шын тыпкан-дыр силер.

4. Оюн «Тывыӊарам, уруглар!»

 (Уругларны 3 аӊгы бөлүкке чарып ап болур.)

«Тывыӊар ам, уруглар!» деп оюндан ойнаптаалыӊарам.

-Чʏʏ дээш дидим тулушкан бис? (Ада-чурт дээш)

-Чʏнʏӊ-биле чуртту байыткан бис. (Тайбыӊ-биле)

-Чʏнʏ амы-тындан артык камгалаар бис? (Аас-кежик, тайбыӊ, хосталганы)

 –Ийе, шын-дыр. Моон алгаш көөрге, шʏлʏктʏ кичээнгейлиг, сонуургалдыг номчаан-дыр силер. Эр-хейлер.

Түӊнел.

Ынчангаш бо шʏлʏк чʏнʏӊ дугайында-дыр, уруглар? (Тыва эки турачылар дугайында).

Олег Сувакпиттиӊ «Кечил-оолдуӊ солдаттары» деп шʏлʏʏнде «Кечил-оолдуӊ солдаттары, бистер, кезээ шагда белен дайынчы бис» деп домактыӊ утказыныӊ ужур-дузазы таварыштыр шʏлʏкте кижилерниӊ мөзүүдүжүн, аажы-чаӊын бүгү талалыг илереткенин билип алдывыс.

 Онаалга бээри.

Чогаадыкчы ажыл. 1. «Тыва чоннуӊ Ада-чурттуӊ Улуг дайынынга тиилелге дээш киирген ʏлʏг-хуузу» деп дыӊнадыг бижип эккээр.

2.Шʏлʏктʏ шээжилээр.

Дараазында чадазы бот ʏнелел кылыры (Рефлексия). Уруглардан долу харыыны негээр. Мен бо кичээлден чаа чʏнʏ билип алдым?

-Капитан Тʏлʏш Балданович Кечил-оол дугайында билип алган мен.

-Тыва эки турачыларныӊ маадырлыг чоруктарыныӊ дугайында билип алдывыс

-Бо шʏлʏктʏ таварыштыр ада-чурт, арат чон, ак-кɵк дээр, тайбыӊ, аас-кежик, хосталга деп чʏʏлдер кижиниӊ эӊ-не ыдыктыг чʏʏлдери деп билдим.

-Маадыр Кечил-оол болгаш тыва эки турачыларныӊ ачызында бистер, оларныӊ салгалдары, аас-кежиктиг, амыр-тайбыӊ чурттап чоруур бис.        



Предварительный просмотр:

Олег Сувакпит «Кечил-оолдуӊ солдаттары».

        5-ки класска тɵрээн чогаал кичээли. Темазы: Олег Сувакпиттиӊ «Кечил-оолдуӊ солдаттары» деп  шʏлʏʏнде «Кечил-оолдуӊ солдаттары, бистер, кезээ шагда белен дайынчы бис» деп домактыӊ утказыныӊ ужур-дузазы.

Салдынган сорулгалары:

  1. Ɵɵредир сорулгазы: Олег Сувакпиттиӊ «Кечил-оолдуӊ солдаттары» деп шʏлʏʏнʏн идей-тематиктиг утказын тодаратпышаан, «Кечил-оолдуӊ солдаттары, бистер, кезээ шагда белен дайынчы бис» деп домактыӊ утказын билиндирери;
  2. Кижизидер сорулга: уругларны номчулгага сонуургалды, эки турачы маадырларныӊ ʏлегерин ажыглап, тɵрээн чуртунга ынак чорукка  кижизидер;
  3. Сайзырадыр сорулга: «Кечил-оолдуӊ солдаттары, бистер, кезээ шагда белен дайынчы бис» деп домактыӊ утказыныӊ ужур-утказын бот-тускайлаӊ медерелдиг кɵрʏжʏн хевирлеп, аас чугаазын сайзырадыр, даап бодап, тʏӊнеп билирин сайзырадыр.

Кичээлде уругларныӊ чедип алыр тʏӊнелдери:

  1. Тɵрээн чогаал эртеминде. Бо шʏлʏктʏ таварыштыр уругларны тɵрээн чуртунга ынак, маадырларны утпайн, сактып чоруурунга, чогаалда болуушкуннарны амыдырал-биле холбап билиринге ɵɵренир.
  2. Эртемден дашкаар чедип алыр тʏӊнелдери. Бирээде, тɵɵгʏ, Тываныӊ географиязы, тыва дылда алган билиглери-биле чергелештир шʏлʏʏнден немелде билиглерни чедип алыр. Чижээлээрге, чаа-дайын деп чʏве багай деп чʏʏлге чаӊчыгар.

Бот-тускайлаӊ чедип алыр тʏӊнелдери. Чогаалда маадырларныӊ кылдыныглары, аажы-чаӊынга даянып чогаалдыӊ кол бодалын, темазын тодарадырда, боттарыныӊ ʏзел-бодалдарын бот-тодарадыр, бот-сайзырадып билир.

Ɵɵренириниӊ чугулазы. Эки турачы маадырларны утпайн, сактып, олар бистерге ак-кɵк дээрни чаалап бергени чугула дээрзин тайылбырлап шыдаар

Бо кичээлге кандыг арга-методтарны, технологияларны ажыглап болурул? Кыска шинчилел, беседа, ɵɵреникчилерни бот ажылдадыр методтарны ажыглаан. Индукция, чижектерден тʏӊнелге кээр, анализ аргаларын ажыглаан. Ол ышкаш угаап бодаарын, арга-шинээн сайзырадыр технологияны, кадык камгалал технологиязын ажыглаан.

Дерилгезинге: чуруктар, кыска дыӊнадыглар, презентацияны ажыглаан, тыва эки турачылар дугайында номнар.

Өөредилгениӊ шиитпирлээр айтырыглары

Кичээлге ажыглаар кол арга, методтар

Организастыг кезээ

Уруглар-биле мендилежип, кичээлге белеткээр.

Дежурный өөреникчи уругларныӊ кичээлге беленин, өөренмээн уругларны демдегледир.

Бажыӊга онаалга хыналдазы

Ɵɵредилге номунуӊ 197 дугаар арнында Степан Сарыг-оолдуӊ «Маадыр Чʏргʏй-оол» деп шʏлʏʏнге хамаарышкан онаалганы берген турган. Шʏлʏкте дылдыӊ уран-чечен аргаларын тывыӊар

Шүлүктен ушта бижээн уран-чечен аргаларны адаар

Катаптаашкын

Эрткен кичээлде эки турачы маадырлар дугайнда чʏʏ деп чогаал номчуп, сайгарган бис?

 -Шʏлʏкте кол маадыр Хомушку Намгаевич Чʏргʏй-оолдан аӊгыда кымнар бар-дыр? Шʏлʏктʏӊ 4 дугаар строфазын катап номчудар.

-Тыва эки турачылар-биле кандыг аймак-сɵɵк чоннар Совет чурттун камгалап турган-дыр?

Степан Сарыг-оолдуӊ «Маадыр Чʏргʏй-оол» деп шʏлʏʏн

Москва чурттуг Иванов, ажылчыннар, тараачыннар, колхозчулар, академик, чогаалчы

Орус, казах, бурят, узбек, грузин…

 – кымнар чогул?).

Уругларга боданыр арганы берип (мотивация), кичээлдиӊ сорулгазын тодарадырынга белеткел ажылы

Дараазында тураскаал чуруун кɵргʏзер.

-Бо тураскаалды кɵрген-дир силер бе, оолдар. Кайда турар тураскаал-дыр бо?

-Бо кымныӊ тураскаалыл, кым билирил?

-Долу ат-сывы кымыл?

-Тураскаалды кандыг кижилерге кылып салырыл?

-Чʏнʏӊ дугайында чогаал ɵɵренир деп бодап тур силер, уруглар?

-Кым деп маадырныӊ дугайында шʏлʏк ɵɵренир-дир бис?

Уруглар харыызын чугаалаар.

Шагаан-Арыгныӊ тɵвʏнде, Октябрьская кудумчузунда

Кечил-оолдуӊ

Тʏлʏш Балданович Кечил-оол

Алдарлыг кижилерге: чогаалчыларга, маадырларга, эртемденнерге …

Маадырлар дугайында

Т. Б. Кечил-оол деп маадырныӊ дугайында

Чаа материалды уругларга билиндиреринин аргалары

1.Башкы шүлүкте утказы билдинмес сөстерниӊ утказын тайылбырлаар.

Уруглар кичээнгейлиг дыӊнаар. Словарь-фразеологтуг ажылда утказы билдинмес сөстерни катаптаар, кыдырааштарынга демдеглээр.

Уругларныӊ алган билиглерин хынаары

Өөредилге номунуӊ 197-198 дугаар арнында Олег Сувакпиттиң «Кечил-оолдуң солдаттары» деп шүлүү баштай иштинде, оон  үш өөреникчиге номчудар.

Үш өөреникчи номчуурга, артканнары кичээнгейлиг дыӊнаар.

 

Быжыглаашкын кезээ. Алган билиин системалаары

Чогаалдыӊ кол бодалын тодарадыӊар.

(-Шын-дыр,уруглар.

-Тыва эки турачылар дугайында чʏнʏ билир силер, уруглар?

-Кечил-оолдуӊ солдаттары кымнарыл ол?

-Сɵзʏглелде нарын сɵстер бар-дыр бе? Кым адаптарыл?

-Биле деп эдеринчилиг сɵстерни ушта бижиптээлиӊерем

Шын бижилгезин кым тайылбырлаптарыл?

-Удурланышкак уткалыг сɵстер бар-дыр бе?

-Ындыг сɵстерни чʏʏ деп адаар ийик бис?

Тыва эки турачыларныӊ эрес-дидим чоруун кɵргʏскен, бир эвес тɵрээн чуртунче эжелекчилер халдап келир болза, ону камгалаарынга кезээ шагда белен бис деп бодал

Ак-кɵк, ада-чурт, Кечил-оол, акы-дуӊма, аас-кежик, амы-тын

Ады-биле, нʏʏрʏ-биле, дайын-биле, тайбыӊ-биле

Уруглар шын бижилгениң тайылбырын бээр

Дайын, тайбыӊ

Антонимнер

Янзы-бүрү аргаларны ажыглаары

Шʏлʏк каш строфадан тургустунган-дыр?

-Шʏлʏкте чʏʏ деп одуруглар катаптанып турар-дыр??

-Ол одуругларныӊ утказын канчаар билип тур силер?

-Ол одуругларны шʏлʏкке рефрен дээр, а ырга припев дээр.

Дараазында бижимел ажылды кылырыныӊ мурнунда бичии дыштанып, сула шимчээшкинден кылыптар бис бе, уруглар. (Кадык камгалал технологиязы

3 строфадан

Кечил-оолдуӊ солдаттары, бистер

Кезээ шагда белен дайынчы бис.

Утказын канчаар билип турарын тайылбырлаар

1. Кечил-оол солдаттары-биле фашистиг эжелекчилерге удур маадырлыы-биле демисежип чораан;

2. Бис база ада-чуртувус дээш, ол маадырлар ышкаш, тулчурунга белен бис

 Оюн «Тывыӊарам, уруглар!»

 (Уругларны 3 аӊгы бөлүкке чарып ап болур.)

«Тывыӊар ам, уруглар!» деп оюндан ойнаптаалыӊарам.

-Чʏʏ дээш дидим тулушкан бис? -Чʏнʏӊ-биле чуртту байыткан бис.

-Чʏнʏ амы-тындан артык камгалаар бис?

Ада-чурт дээш

Тайбыӊ-биле

Аас-кежик, тайбыӊ, хосталганы

Кичээлдиӊ түӊнели

Башкы кичээлди түӊнеп, уругларныӊ ажылын үнелээр.

198 дугаар арында айтырыгларга харыылап, кичээлди тʏӊнээр.

Онаалга бээри болгаш ооӊ тайылбыры

1. «Тыва чоннуӊ Ада-чурттуӊ Улуг дайынының тиилелгезинге  киирген ʏлʏг-хуузу» деп дыӊнадыг бижип эккээр.

2.Шʏлʏктʏ шээжилээр.

Дневниктерге демдеглээр.

Рефлексия

«Мен бо кичээлде чүнү билип алдым?» деп айтырыгга харыылаар.

Уруглар эштериниӊ болгаш бодунуӊ алган билиин үнелээр. Чүнү билгенин чугаалаар.


По теме: методические разработки, презентации и конспекты

Анализ повести Олега Ждана «Гений».Конспект урока по повести Олега Ждана «Гений».

Вид урока: урок художественного восприятия.Форма урока: урок-беседа.Методы обучения:словесные (эвристическая беседа),проблемный. Оборудование:Распечатка повести О.Ждана «Гений».Толковый сло...

Илеткел. «Эдертиглернин хевирлери, оларны чорудары, оон ужур-дузазы».

Илеткел.«Эдертиглернин хевирлери, оларны  чорудары,  оон  ужур-дузазы».Тыва  дыл, чогаал  башкызы:Кужугет Аржаана Николаевна....

"Орус дылдын ужур-дузазы"

орус дылдын ужур-дузазынын дугайында класс шагы...

Кичээлдиң темазы : «Аас-кежиктиӊ оруу». (Ч.Ч.Кууларның « Шораан» деп тоожузунга түңнел кичээл) Клазы: 8 «г»

laquo;Аас-кежиктиӊ оруу».(Ч.Ч.Кууларның « Шораан» деп тоожузунга түңнел кичээл)Клазы: 8 «г»Кичээлдиӊ хевири: түӊнел кичээл    Кичээлдиӊ сорулгазы: 1. Ѳѳре...

Урок №3. 16.11.20. Тыва улустуң төрээн дылының ужур-дузазы. Тыва дылдың шинчээчилери".

16.11.20. Тыва улустуң төрээн дылының ужур-дузазы. Тыва дылдың шинчээчилери"....

Кичээлдиӊ темазы: «Сөс чогаадылгазы. Морфологтуг (кожумактыг) арга»

Бот-тускайлаң ажыл-чорудулганың түңнелдери: амыдыралдың янзы-бүрү  байдалдарынга дүүштүр өөренген билиин ажыглап, хамааты туружун хевирлээри, камгалап билиринче угланган.Өөредилгениң ажыл-чо...

Кичээлдиң чижек технологтуг картазы Тема: Лудуп Р. Д. «Улаастайга». Шүлүктүң идейлиг утказының онзагайы.

Кичээлдиң  чижек технологтуг картазы  Тема: Лудуп Р. Д. «Улаастайга». Шүлүктүң идейлиг утказының онзагайы. Тема Лудуп Р. Д. «Улаастайга». Шүлүктүң идей...