Тыва дыл. 7-ги класска кичээл планы. Тема "Немелде"
план-конспект урока (7 класс)

 

Чаа тема тайылбырлаарыныӊ кичээли.

 


Предварительный просмотр:

Шилова Чаяна Чадамбаевна, Чадаананыӊ  дугаары 2 ортумак школазы.

Тыва дыл

7 класс

Кичээлдиӊ  темазы: «Немелде».

Кичээлдиӊ  хевири:   чаа тема тайылбырлаарыныӊ кичээли.

Сорулгалары:

1. Өөредиглиг: «Немелде »  деп теманы  билиндирери.  Немелдени домак иштинге шын сайгарып билиринге чаӊчыктырар база оларны утказынын аайы-биле  бөлүктерин тодарадыры.  

2.Сайзырадыглыг: уругларныӊ чогаадыкчы угаан-бодалын болгаш идепкейин сайзырадыр, оларныӊ сөс курлавырын байыдар, делгемчидер.

3.Кижизидилгелиг:  уругларныӊ  иштики делегейин  байыдары.

Кичээлдин дерилгези:  7-ги класстын өөредилге ному «Тыва дыл» (авторлары Д.А.Монгуш, К.Б.Доржу) ноутбуктар, видеокөргүзүг,  сигналдыг карточкалар, презентация.

Педагогтуг технология: медээ-коммуникативтиг технология, кадыкшылга камгалаарынын технологиязы, номчуп, бижип тургаш, сайгарылдыр боданырын сайзырадырыныӊ технологиязы (НБСБС азы РКМЧП).

Ажыглаар арга,методтар: шинчилел, хайгаараашкын, беседа, бот-ажыл, дедукция аргазы (дүрүмнерден чижектерже), индукция аргазы (чижектерден түңнелче)

Кичээлдин чорудуу:

Кичээлдин тургузуу

Башкынын кылыр ажылы

Өөреникчилерниӊ кылыр ажылы

Кандыг  түӊнелди чедип ап болурул? (УУД)

I. Кичээлдин эгезин организастаары. (1минута)

Психологтуг  релаксация.

Уругларнын иштики сеткил–хөөнүн кичээлге белеткээри.

Уруглар-биле мендилежири:

-Өртемчейни каастаан өӊгүр чараш чечектер дег, ак- көк Тывавыстын келир үези, экии!

Удур-дедир көржүпкеш, каттыржыптыӊарам, улам чазык, чараш апардынар. Ам бо кичээлге  чаа билиглер-биле чепсегленип, эки харыылап,  идепкейлиг ажылдаар силер,уруглар!

Кичээлге белеткел

Башкы – биле мендилежири.

Уругларны кичээлче мөөӊнеп,

кичээнгейин хаара тыртары.

II. Бажынга онаалга хыналдазы.(1минута)

Мергежилге 93, «Сөглекчиниӊ делегейинде» деп темага кыска чогаадыг бижээн онаалга кыдырааштарын чыып алыр.

Онаалганы аас-биле  хынаар.

-Эрткен кичээлде чуу деп теманы өөренген ийик бис, уруглар?

_ Каш домак кежигуну барыл,уруглар?

-Домактыӊ чугула кежигуннери деп чул?

- Домактыӊ 2-ги черге кежигуннери деп чул?

Бажыӊга онаалга кыдырааштарын  одуруглар аайы-биле шалыпкын дужаары

Уругларныӊ идепкейлиг чоруу, бот-башкарнып ажылдаары

III. Чаа тема тайылбыры

( 8минута)

Кыска сөзүглел-биле ажыл:

 Төрээн дылывысты келир салгалга камгалап арттыраалыӊар! Хөөмей-сыгытты кезээде ырлап чоруулуӊар! (слайд)

Бо домактыӊ чугула кежигүннерин тодарадыптаалыӊар.(Кол сөс,сөглекчини тодараткан соонда, арткан сөстерже кичээнгейни угландырар). Дылывысты, салгалга, хөөмей-сыгытты (айтырыглары,падежтерин тодарадыр)

Кичээлдиӊ темазын, сорулгазын  үстүнде домактарныӊ дузазы-биле тодараткан соонда:

А) Немелдениӊ тодарадыын бээри(слайд)

Б)Дорт,доора немелде деп чүл? (слайд)

В) дорт,доора немелделерниӊ чижектери:

Чеченни сактып өөренир,

Чепти эжип өөренир.

Эки аътка ээ хөй,

Эки кижээ эш хөй.

Г) номда дүрүм-биле ажыл (арын 206)

Уругларнын харыызы.

Чаа темаже базым.

Орус дыл-биле деӊнелге

Чугаалап турар кижини дыӊнап билири.

Уругларнын идепкейлиг чоруу, бот-башкарнып ажылдаары

IV.Быжыглаашкын.

(10 минута)

1)Мергежилге 100, арын 207 (ортумак, шыырак өөренир  уругларга)

Самбырага 1-ги домакты чаӊгыс өөреникчиге кылдырар.

 “Огурец” деп  сөс  шаанда грек дыл... үлегерлеттинген. Грек дыл... “Агурос” деп сөс  “бышпаан” дээн утка илередип чораан.Шынап-ла, ол ногаа... ооӊ  төрелдери болур дыня.... болгаш  арбуз... деӊнээр болза,ол улам амданныг болгай.

2)карточка-биле ажыл (кошкак уруглар)

Даалгазы: чижектер киир бижиир

Дорт немелде

Доора немелде

3)сигналдыг карточка-биле ажыл (бүдүн класс)

Көк өӊ- дорт немелде

Кызыл өӊ – доора немелде

Аялганы дыӊнаар, башкыга мөгейиг, классты чуур, авамче баар, хүрээни хумагалаар, белек сунар, хоорай  көөр, тайганы каастаар, чүъктү аппаар.

Бижимел-биле тода, долу, шын харыыны бээри.

Чугаалап турар кижини дыннап билири.

Уругларнын идепкейлиг чоруу, бот-башкарнып ажылдаары.

НБСБС технологиязы (номчуп, бижип тургаш, сайгарылдыр боданырын билири, таблица-биле ажылдап билири)

V. Кадыкшылга минутазы.(2 минута)

  • Холдарывыс шылаан боор, 
  • Шалып, дүрген шимчедиил. 
  • Оорга, моюн хѳндүрүп, 
  • Ол-бо угже кѳргүлээл. 
  • 1,2,3,1,2,3. 

Сула шимчээшкиннер кылыр

Кадыкшылга камгалаарынын технологиязы

Быжыглаашкын кезээ(уланчызы). видеокөргүзүг-биле ажыл (15 минута)

  1. шилилге диктант . “Өгнүӊ тургузуу “

немелделерни ушта бижиир, хевирин айтыр

2)Тест-биле ажыл (бүдүн класс)

Тестини кылгаш, бот-боттары хынажыр.

Видеону көрүп  тургаш, немелделерни ушта бижиир

НБСБС технологиязы (номчуп, бижип тургаш, сайгарылдыр боданырын билири)

VI. Кичээлдин туннели ( 3 минута)

Рефлексия.

Айтырыглар:

1. Кичээлдин эгезинде кандыг сорулга салып алган ийик бис?

2. Теманы эки хандыр билип алдынар бе?

3. Чуу деп теманы катаптадывыс?

4. Силернин бодалынар-биле кым эки ажылдады?

Кижи бурузунде микрофон бар деп бодап алыр, чуну чугаалаксаарын хостуг чугаалаар. Кичээл силерге солун болду бе

1. Богун кичээлге чуну билип алдывыс, уруглар.

2. Немелде  деп чул?

3. Бөлүктери?

Уруглар харыылаар.

Чугаа сайзырадырын БОА.

Бодунун бодалын шын, тода, аас-биле база бижимел-биле илередип билири.

Бот-хуузунун БОА.

Бодун болгаш эштерин унелеп билири.

VII. Онаалга бээри.

Демдек салыры

  1. Мергежилге 105,арын 108
  2. «Тыва өгнүӊ онзагайы» деп темага кыска чогаадыг (немелделер кирген)

3.« Шүлүктерде немелделер » деп темага илеткел    бижиир .

Уруглар бажынынга мергежилге , илеткел азы чогаадыг бижиир

Шын шиитпир ундуруп, бердинген даалганы  күүседип билири


По теме

Тыва чогаал эртеминге кичээл планы: К.Кудажы "Маргылдаа" (6 класс).

Ылангыя кичээлге ажылдаарындан чалгаараар оолдарны ажылдадырынга таарымчалыг кылдыр тургускан материал. Чуге дээрге бажынында ажыл-агыйдан, куш-ажыл кичээлинден  баснянын маадырларын оларнын таны...

11-ги класска тыва дылга кичээл планы

[[{"type":"media","view_mode":"media_preview","fid":"17522452","attributes":{"alt":"","class":"media-image","height":"180","width":"180"}}]]...

10-гу класска тыва чогаалга кичээл планы

[[{"type":"media","view_mode":"media_large","fid":"17522473","attributes":{"alt":"","class":"media-image","height":"360","style":"width: 480px; height: 360px;","width":"480"}}]][[{"type":"media","view...