Ийэ тыл сурук-бичик күнүн сценарийа.
материал

Ийэ тыл сурук-бичик күнүн сценарийа.

(Коридорга утары саламалаах Аал Луук Мас. Иннигэр олох мастар. Аттыгар төгүрүк остуол, сахалыы иһиттэр. Хомусчуттар-Исакова В.Е., Неустроева О.Г., Сазонова А. Биир өттүгэр стендэ- ҺӨђҮҢ буукубалар. Кырыымпаһыт Юлиан. Ол икки өттүгэр сахалыы таҥастаах оҕолор, учууталлар кэккэлээн тураллар. Атыттар олору утары киирии аан өттүнэн тураллар.)

Хомус тыаһа.

1 ыытааччы.

Үүннэ ийэ тыл күнэ

Үүннэ үөрүү-көтүү өрөгөй күнэ

Күн ахсын маннык буолуоҕуң

Ийэ тылбытын өрүү өрө тутуоҕуң!

2 ыытааччы. Үтүѳ күнүнэн күндү  үөрэнээччилэр, убаастабыллаах учууталлар, биһирэм ыалдьыттар!

 Бүгүн оскуолабытыгар саха норуотун биир ураты, дьоһун дьоро күнүн бэлиэтии муһуннубут.  Бары билэрбит курдук, Төрөөбүт сахатын тылын сайыннарыыга-чинчийиигэ олоҕун анаабыт, саха алфавитын төрүттээбит, бастакы лингвист Семен Андреевич Новгородов төрөөбут күнүгэр түбэһиннэрэн, Саха Өрөспүүбүлүкэтин бастакы Президенэ Михаил Ефимович Николаев ыйааҕынан 1996 сыллаахтан Олунньу 13 күнэ «Тѳрѳѳбүт тыл уонна сурук-бичик күнүнэн» олохтоммута. Онон сыл аайы бу ый устата бүтүн республика үрдүнэн киэҥ далааһыннаах үлэ ыытыллар. Саха тыллаах барыта иитиллибит ийэ тылын харыстыыр, кѳмүскүүр, сайыннарар үлэҕэ кыттыһар.

                                                     Кырыымпа тыаһа.

1 ыытааччы.

Түүр тылыттан төрүттээх,

Монгол тыла модьо5олоох,

Тоңус тыла тулааһыннаах,

Нуучча тыла дурдалаах,

Сахам сайдар тылыгар

Саргы талаан буолуохтун! 

2 ыытааччы. Быйылгы сыл Арассыыйа үрдүнэн Дьиэ кэргэн, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Ођо саас, Амма улууһугар Олоҥхо  сылынан биллэриллэн турар.

Оскуола салайааччылара, кыра кылаас үөрэнээччитэ

саха тылын туһунан хоһооннору биирдии-биирдии аађа-аађа киирэн тураллар.

И. Г.Окороков аађыыта.

Эдэр көлүөнэ ыччаппыт

Кэхтибэт кэрэни кэрэһилээ,

Үтүө дьоммут

Этэн хаалларбыт тылларын

Кэнэ5эһин толкуйдаа!

Сахалыы саңабытынан

Сааһылаан этиллибит санаалары

Сыаналыы үөрэниэ5иң,

Үрдүккэ дьулуһуо5уң!

А.С.Данилова аађыыта

Чыычаахха — чыычаах чуопчаарар тыла,

Сүүрүккэ — сүүрүк сипсийэр тыла,

Этиҥҥэ — этиҥ эрчимнээх тыла —

Илгэлээх истиҥ ийэ тыл буолар.

Оттон бу миэхэ ийэм биэрбит тыла,

Олоҕум тыла,

Тапталым тыла —

Мин төрүт тылым, мин ийэ тылым

Саргылаах сахам

Саҥата буолар.

Я.В.Максимова аађыыта

Төрөөбүт төрүт тылбыт

Ийэ мичээринии минньигэс,

Аҕа алгыһыныы амарах эбит.

Төрөөбүт төрүт тылбыт

Элиэнэ эҥээринии эриэккэс,

Алаас симэҕинии сиэдэрэй курдук.

Төрөөбүт төрүт тылбыт

Олоҥхо курдук алыбынан,

Тойук курдук кэрэтинэн

Умсугутар буолар эбит.

             ИЛИ

Олох ханнык да ыар түгэнигэр

Ийэ тылгыттан абыралы булуоҥ,

Кини баай байҕалыгар тиксэҥҥин

Баай дууһаланыаҥ,

ϴлбөт өйдөнүөҥ.

Ођо аађыыта  

Саҥа үйэ оҕотобун –

Компьютер оонньуурдаахпын,

Аныгы кэм киһитэбин –

Анааран элбэҕи билэбин.

Ол эрэн умнубаппын,

Омугум саха буоларын,

Төрөөбүт тылбынан саҥарабын,

Туойабын, ыллыыбын, үөрэбин.

2 ыытааччы

Төрөөбүт төрүт тыл –

Эн улуу төрдүгүн,

Мындаалаах үйэттэн

Сүппэтэх үтүөҕүн,

Билиҥҥэ диэритин

Этиллэн, эллэнэн,

Ийэ тыл сүмэтин

Эн илдьэ кэллэҕиҥ!

Былыргы дьыллартан

Алааскар бытанан,

Оҕускун миинэҥҥин

Тойуктуу иһэриҥ.

Балаҕан иһигэр

Олоҕуҥ биһигэр

Кылыһах кыттыһар

Дьиэрэтэр ырыаҕар,

Олоҥхоҥ тойугар,

Иччилээх эҥсиэҕэр

Илбиһиҥ иһиллэр.

1 ыытааччы. Билигин истиэђиҥ 5-с кылаастар толорууларыгар « …»    олоҥхоттон быһа тардыыны.

5-с кылаас ођолоро киирэн олох маска олорон олоҥхо этэллэр.

1 ыытааччы.

Сахам тыла, сайдам саҥам,

Сайа охсор сылаас иэйиим…

Сахам тыла, санаам күүһэ,

Сайдар-үүнэр тирэх тылым.

Сахам тыла – ийэм тыла,

Сахабын диэн, мин киэн туттуум.

2 ыытааччы. Ийэ тыл күнүнэн эҕэрдэ тыл этэр Сул5аччы МТ дьаһалтатын баһылыга Артем Германович Степанов.

1 ыытааччы. Төрөөбүт тыл, сурук-бичик күнүнэн бэйэтин э5эрдэтин тиэрдэр Миитэрэй Наумов аатынан модельнай библиотека салайааччыта Елена Васильевна Попова.

2 ыытааччы. Сахалыы сурук-бичик уонна ийэ тыл кунугэр аналлаах нэдиэлэбит чэрчитинэн араас тэрээһиннэр ыытыллыахтара. Ону иһитиннэриэђэ Тыл үөрэхтээхтэрин холбоһугун салайааччыта Галина Павловна Окорокова.

1 ыытааччы. 

"Туругура тупса тур,

Тирэҕирэ чиҥии тур,

Тоҕойдору туораан ис,

Араҕастары ааһан ис

Саргы дьаһаан Сахам тыла,

Сарыал санаам - Сахам тыла!"

2 ыытааччы. П. Ойуунускай эппитинии,  САХА ТЫЛА САЙДЫАН БАҔАРАБЫН сайдыа диэн ЭРЭНЭБИН!  Сахалыы сайаҕастык саҥарар, иэйиибитин истиҥник этинэр Ийэ тылбыт үйэлэргэ сүппэккэ үүнэ сайда турдун диэн туран  Ийэ тыл күнүгэр аналлаах линейкабытын түмүктүүбүт.