КТП КНРС(Я) 11класс
рабочая программа по краеведению (11 класс)
Төрүт култуура үөрэҕин көдьүүhүн сүрүн бэлиэтинэн, билгэтинэн, чинчитинэн ( критерий) үөрэнэр оҕо тобуллаҕас, сайаҕас, сыстаҕас турукка киирэн үөрэҕин айымньылаахтык ылынан саха буоларынан киэн тута саныыра, сиэрдээх быhыыга- майгыга, төрүт үгэhи куннээҕи олоҕор көҥүл өттүнэн тутуhара, айымньылаахтык туттара, ийэ тылынан санаатын сатаан сайа этэрэ, сахалыы сайаҕас туруга, айылгытын, уйулҕатын, отуорун олоҕо оннунан чөл сылдьара буолар. Маны тэҥэ атын омук оҕолорун кытта сөпко, эйэ- дэмнээх, тэҥнээх сыhыана. Биир сүрүн бэлиэнэн оҕо олоҥхо туhунан тартаран туран истэрэ, олоҥхо олуктарын ылынара, үөрэтиэх- билиэх баҕата уонна айылҕа үөрэҕин сахалыы сөпко ылынара буолар.
Сахалыы толкуйдаан, өй үлэтин араас дьайыыларын кэбэҕэстик толорор: тэҥнээһин ( сравнение), ырытыы ( анализ) , холбооһун ( синтез), түмүктээһин ( обобщение), ханыылатан сааһылааһын ( классификация), майгыннатыы ( аналогия), сааһылаан ситимнээһин ( систематизация). Итини сэргэ араас тойоннуур ньыманы ( индукция, дедукция) табыгастаахтык туһанан дьону итэҕэтэр, ылыннарар курдук санаатын сааһылаан этэр үөруйэҕэ сайдыбыт.
Бодоруһан үөрэнэр үөруйэх
( Коммуникативные УД)
Бодоруһар сатабыл – сайдам майгылаах, дьоҥҥо – сэргэҕэ сайаҕас сыһыаннаах, дьону кытта табан кэпсэтэн, тэҥҥэ алтыһан, бииргэ олорор, үөрэнэр, үлэлиир кэлимсэ үөруйэх.
Сайдам майгы – элбэҕи билэр – көрөр, үүнэр дьоҕурдаах, сайдыылаах; дьоҥҥо, үлэҕэ – хамнаска элэккэй, сайаҕас сыһыаннаах.
Сайаҕас сыһыан – киһиэхэ, дьоҥҥо эйэҕэс майгылаах, киһини дөбөҥнүк өйдүүр, тоҥкурууна суох.
Бииргэ үлэлиир үөрүйэх. Дьону кытта бииргэ алтыһан үөрэнэр, үлэлиир араас ньыманы баһылаабыт ( пааранан, бөлөҕүнэн, хамаанданан о.д.а.)
Саастыылаахтарын, улахан дьону кытта айымньылаах алтыһыы туругар кэбэҕэстик киирэр ( продуктивное взаимодействие), биир сыаллаах – соруктаах дьонун кытта таһаарыылаахтык, көдьүүстээхтик үлэлиир үөруйэхтээх ( продуктивное сотрудничество).
Кэпсэтэр үөрүйэх. Кэпсэтии уратыларын өйдүүр, табан кэпсэтэр. Кэпсэтэр киһитин убаастыыр, сэҥээрэр, санаатын болҕойон истэр, ылынар. Ханнык баҕарар эйгэҕэ кэпсэтэригэр дьон болҕомтотун тардар, сэргэхситэр, сонурҕатар, көҕүлүүр сатабылы табан туһанар. Кэпсэтэр кэмҥэ бэйэ көрбүтүн, истибитин, аахпытын сиһилии сэһэргиир.
Дьон өйдөспөт, тыл тылга киирсибэт буолар төрүөттэрин сөптөөхтүк сыаналыыр, сатаан ырытар, өйдөһүү суолун дөбөҥнүк тобулар.
Кэпсэтии сиэрин ( речевой этикет) тутуһар. Сахалыы дорооболоһор, билсиһэр, быраһаайдаһар, көрдөрөр, бырастыы гыннарар, буойар, телефонунан кэпсэтэр о.д.а. угэстэри иҥэриммит, күннээҕи олоҕор өрүү туттар.
Тургутар матырыйаалы учуутал бэйэтэ оҥостор. Оҕо СР Үөрэҕин министвертотын тургутар матырыйаалларын, республикаҕа ыытыллар араас тургутуктар, олимпиадалар сорудахтарын холкутук толорор буолара ирдэнэр.
Төрүт култуура үөрэҕэр оҕо тус үлэтин көруҥнэрэ. Төрүт үгэс ситимин, ыйдарынан эргиирин күннээҕи олоххо туттуу, тутуhуу. Бэйэ илиитинэн тутан- хабан оҥоруу, айыы- тутуу. Истии, ааҕыы, болҕойуу, сэҥээрии. Кэпсээhин, кэпсэтии, сэhэргээhин, сэhэргэhии. Анаарыы, өйгө көрүү, сахалыы толкуйдааhын. Истибиттэн, аахпыттан, олоххо билбиттэн суруйуу, толкуй суруга. Кэтээн көрөн түмүк оҥоруу, тэҥнээhин, ырытыы, наардааhын, ситимнээhин, чинчийии. Айар үлэ бары көрүҥэ. Олоҥхо олуктарын, норуот тылынан уус- уран айымньыларын ылыныы, өйгө үөрэтэн кэпсээhин, толоруу. Дьон иннигэр саҥара, санааны аhаҕастык, толору этэ үөрэнии. Сатаан табан мөккүhэн чахчыны билии. Тургутууларга, күрэхтэргэ, көрүүлэргэ кыттыы. Бэйэ сайдыытын кэтэнэн көрүү, билгэлэнии, тускул программа оҥостуу.
Үөрэнээччи түмүк ситиhиитэ
- Үөрэнээччи былыргы, аныгы ыйдары, билгэлэри, кээмэйдэри билэр, тэҥнээн көрөр. Сахалыы эмтээhин ньымаларын үөрэтэр. 17 уйэтээҕи саха олоҕун, сокуонун билсэр. Дьиэ иhигэр сыhыан сиэрин үөрэтэр, бэйэтин олоҕор тэҥнээн көрөр
- Үөрэнээччи саха итэҕэлин, сиэрин – туомун үөрэтэр. Киhи туhунан өйдөбүлү, кут –сур туhунан билиилэри ылар, иҥэринэр. Дьылҕа туh унан билсэр, бэйэтин дьылҕатын оносторугар туhанар. Сор суоллаах дьаллыктартан тэйиччи туттарга үөрэнэр.
- үөрэнээччи олоҥхоһут И.Винокуров- Табаахырап туһунан үөрэтэр, саха саарына- Т.Борисов- Ырыа Тиэхээн туhунан, Бадыл ойуун,олоҥхо бөлүһүөгүн – Попова А.С. үлэлэрин үөрэтэр. Бэйэтин нэhилиэгин дьонун үөрэтэр.
- үөрэнээччи сахалыы культура билиҥҥи сайдыытын үөрэтэр, олоҥхо, оhуокай, хомус, фольклор көруҥнэрин билэр. Биллиилээх дьон толорууларын Г.Г. Колесов « Дьулуруйар Ньургун Боотур» олонхотун истэр. Айымньылары тэҥнээн көрөр. Толорорго, айарга, тута айан хоhуйарга эрчиллэр.
Саха тылын түүрдүү,монголлуу,эбээннии,эбэҥкилии төрүттээх тыллары чинчийэр .
Скачать:
| Вложение | Размер |
|---|---|
| 19.76 КБ |
Предварительный просмотр:
№ | Тиэмэ | чааһа | Уруок сыала-соруга, уруокка тутталлар сүрүн өйдөбүллэр | Сатабылы сайыннарыы | Былаан наммыт күн | Бэрил лэр күн |
1 | Балаҕан ыйа.Идэлээх оло5у олоруу. | 1 | Айыы суолунан идэлээх оло5у батыьыы. | Истии, толкуйдааһын, ырытыы |
| |
2 | Олох-дьаһах. Сиэрдээх билии. Идэ суолун таба тайаныы. | 1 | Киьи улэлээн оло5у олорор,киьи идэнэн оло5у оцорор. | Ааҕыы, толкуйдааһын, толкуйдуур дьоҕуру сайыннарыы | ||
3 | Удьуорбар саца суолу тэлэн | 1 | В.П.Ларионов - саха саарына, кэм кэрэһитэ. | Билиини чиҥэтии быһаарыы | ||
4 | Алтынньы.Хотой Айыы сиэрэ. | 1 | Бэйэни салайынар туску | Толкуйу тобулуу, санааны сааһылааһын | ||
5 | Олох-дьаьах.Сиэрдээх билии. Цивилизация туьугар сутуктэр. | 1 | Толкуйу тобулуу, ырытыы | |||
6 | Национальнай оскуоланы сацардан сайыннарыы кэнсиэпсийэтэ. | 1 | Саха сахатынан кэрэ. Тумсуу, сомо5олоьуу – омук кэскилэ. | Санааны сааьыланыы | ||
7 | Саха саарына, кэм кэрэһитэ. Корнилова Зоя Афанасьевна кырдьыга. | 1 | Олох кырдьыга диэн тугуй? | Толкуйу тобулуу | ||
8-9 | Сэтинньи ый. Байанайдаах оло5у олоруу | 2 | Ытык кыыл,Ийэ кыыл,тотем,ымыы мал ейдебуллэрэ | Байанай ис дьиҥин дириҥник ырытыы | ||
10 | Саха саарына, кэм кэрэһитэ – Алексеев Василий Гаврильевич | 1 | Мин уонна тереебут сирим - уотум |
| ||
11 | Ахсынньы ый. Билиилээх оло5у олоруу | 1 | Билии уерэ5ин суруннуур ейдебуллэрин ырытыьыы | Олох үөрэҕэ киһи уйулҕатын, өйүн санаатын ис иҥэринэр кыаҕын сайыннарыы диэн өйдөбүлү чиҥэтии | ||
12 | Олоцхо – Айыы киьитин уерэ5э | 1 | Олоҥхолооһун-киһи билэр-көрөр дьоҕурун көрүҥэ | Истии | ||
13 | Куьа5антан учугэйгэ уерэммит суох | 1 | ||||
12 | Саха саарына, кэм кэрэһитэ – Тимофей Васильевич Захаров - Чээбий | 2 | Олоцхо – саха киьитин алыптаах эйгэтэ. | Олоцхо оло5о- киьи оло5о | ||
13 | Тохсунньу. Тыыннаах оло5у олоруу | 1 | Киһи бэйэтин айылгытын, айылҕаттан бэриллиитин, билэ, көрө мындырдыы сатыыра, сайыннарыыта тус олоҕор туох суолталааҕын. Таҥха олоххо суолтата диэн ыйытыкка эппиэт булуу | Биттэнии. Сэрэйэн билии, тойоннооһун ис ситимин ырытан кэпсэтии | ||
14 | Дора Иннокентьевна Кобякова – Эдьиий Дора | 1 | Өтө көрүү, сэрэйии, билии-көрүү, аһаҕас эттэнии. уһуйуллуу ньымалара диэн өйдөбүлү чиҥэтии | Биьиги аттыбытыгар се5умэр, ол эрээри ураты , сири-халлааны, киьини уонна урдук ейу ситимниир айыл5алаах дьон баалларын туьунан кэпсэтии. | ||
15 | Г.И.Турантаев –Боро5он о5онньор кэпсээннэрэ | 1 | Айылгылаах киьи уонна Аар айыл5а ситимэ | Киьи этин-сиинин , уцуо5ун туругун билгэлиир кестуулэр. | ||
16 | Саха саарына, кэм кэрэһитэ –Лазарь Андреевич Афанасьев - Тэрис | 1 | Аан турук Айыы туома киһи ис туругун ырытан көрөрүгэр, бэйэтин билинэригэр сирдиир диэн өйдөбүлү билии | Киһи бэйэтин билинэ үөрэниитэ кини тус сайдар суолун тобулунарыгар суолтатын быһаарыы | ||
17 | Олунньу. Ийэ тыл – Омук кута – сүрэ. Турук Айыы сиэрэ | 1 | Саха өйдүүрүнэн тыл иччилээх, илбистээх.Тыл иччитин туһунан көрүүлэрэ. | Тыл иччитин сэтин- сэмэтин, эмтиир күүһүн туһунан холобурдарга көрүү. ырытыы | ||
18 | Гаврил Гаврильевич Филиппов – ийэ тыл ,култуура хараанньыта. | 1 | Саха тылын историятын чинчийии, үөрэтии ырытыы араас хайысхаларынан сайдыытын ырытыы, кэпсэтии | Тыл иччитин күүһэ сэттээх диэн өйдөбүлү ырытыы | ||
19 | Кулун тутар. Улэнэн олох олоруу. | 1 | Айыы итэҕэлинэн, киһи тус олоҕун оҥостор дьоҕурун Дьөһөгөй Айыы иҥэрэр, кини салайар диэн өйдөбүл баар | Дьөһөгөй айыы тускута-сатабыл үөрэҕэ диэн тиэмэҕэ санаа атастаһыыта | ||
20 | Ат хара5а | 1 | Сылгыттан, табаттан ылыллар бородууксуйаны, туох туһалааҕын билии. | Дьөһөгөй саха киһитигэр ураты суолталааҕын өйдөөһүн | ||
22 | Муус устар .Оло5у тапталынан олоруу.Айыыьыт сиэрэ. | 1 | Олоххо таптал сүрүн күүс, олох хардыыта буоларын , кыыс оҕону таҥара оҥостуу | Таптал киһи ис туругун олоххо көрүүтүн улахан үктэлэ | ||
23 | Таптал Анал икки | 1 | Билиҥҥи кэмҥэ уруу сиэрэ. Кыыс оҕо сүктүүтэ, күтүөттээһин диэн өйдөбүлү ырытыы. Сыаналааһын. Атын омукуруутун сиэрин туомун ырытан көрүү | Уу чугаһа, уруу ырааҕа ордук, Кыыс му канала диэн бэргэн этиини ырытыы | ||
24 | Саха ыалын сиэрэ. Холумтан уерэзэр эргиллиэх. | 1 | Холумтаннааьын угэьин туьунан эргитэ санааьын. | Холумтан диэн тылы тылдьыттан булан суолтатын сурунуу. | ||
25 | Саха саарына, кэм кэрэһитэ. Айыыьыттан туттарыылаах идэлээхтэр. | 1 | Оло5у тапталынан олоруу. | |||
24 | Ыам ыйа-Иэйэхсит ыйа.Айылгылаах оло5у олоруу. | 1 | Айылҕа күүһүн эккэ-хааҥҥа иҥэринии киһи олоҕор туох күүһү биэрэрий, айылҕаҕа сылдьыы сиэрэ – туома кэһиллиитин кэтээн көрүү | Айылҕаҕа сылдьыы сиэр туом, ытык сири көрүү харайыы диэн тиэмэҕэ кэпсэтии. ырытыы | ||
25 | Киьи сырдык айылгытын, сайа5ас уйул5атын кэрэьиттэрэ. Ини-бии Мординовтар | 1 | Айыл5а бэриллиитэ,уйул5а уьуктуута | Толкуйу тобулуу, санааны сааһылааһын | ||
26 | Ини-бии Сэмэн уонна Соппуруон Даниловтар | 1 | Холобур буолар чулуу дьон | Толкуйу тобулуу, санааны сааһылааһын | ||
27 | Саха саарына, кэм кэрэһитэ .Аграфена Егоровна Сутакова –Амматтан чулуу ыанньыксыт. | 1 | Улэттэн дьоллонуу. | |||
28 | Бэс ыйа. Бутун,чел,толору оло5у олоруу.Саха ырыатын туьунан. | 1 | Хас биирдии ырыа ураты ситим буоларын,ырыа айыллар кууьун, кистэлэцин туьунан ейдетуу. |
| ||
29 | Анастасия Варламова- саха алааьын Иэйэхситэ | 1 | Алаас ырыаьыта Настаа ырыаларын истии | |||
30 | Саха саарына, кэм кэрэьитэ. Киристэпиэл дэгэрэцэ, Киристэпиэл кэрэхсэлэ | 1 | Христофор Максимов ырыатын-тойугун кистэлэцнэрэ | |||
31 | От ыйа. Куе5унэн чэчириир оло5у олоруу. | 1 | Аан Алахчын диэн тугун, ис хоһоонун ырытыы. Аан Алахчын киһи олоҕор суолтата | Аан Алахчын сиэр туом туһунан билиини чиҥэтии | ||
32 | Атырдьах ыйа. Дьиц кырдьыгынан олоруу. | 1 | Кырдьыгы биллэрэ күүһү Аан Дьааһын диэн ааттыыбыт. Арыы үрдүгэр уу дагдайбат, кырдьык үрдүгэр сымыйа ыттыбат дииэн өйдөбүлү ырытыы. | Кырдьыгынан олоруу, дьиҥи тутуһуу диэн өйдөбүлгэ холобурдары аҕалыы | ||
33 | Түмүк | 1 | ||||
| 33 |
По теме: методические разработки, презентации и конспекты

Презентация к уроку литературы, "Человек в огне гражданской войны" ( по рассказу Толстого "Гадюка"), 11класс.
Данная презентация к уроку литературы по теме "Человек в огне гражданской войны" ( по рассказу Толстого "Гадюка"), 11класс, профильный уровень....
конспект урока по литературе 11класс Серебряный век русской поэзии
Представляю урок по технологии учебный проект, проведённый в 11 классе при изучении темы Серебряный век русской поэзии...
конспект урока по литературе 11класс Серебряный век русской поэзии
Представляю урок по технологии учебный проект, проведённый в 11 классе при изучении темы Серебряный век русской поэзии...

Положение о Дне Здоровья "Осенние забавы"(1-11классы)
Программа Дня Здоровья «Осенние забавы»:10.00 Общее построение;10.05 Получение задания для...
Рабочая программа 10-11класс. Разработана на основе авторской программы: География: программа: 6-11классы общеобразовательных учреждений / Летягина А.А., Душиной И.В., Пятунина В.Б., Бахчиевой О.А., Таможней Е.А.; издательство «Вентана-Граф», 2010 г.
Рабочая программа по географии 10-11 класс. Разработана на основе авторской программы: География: программы: 6-11 классы общеобразовательных учреждений/ Летягина А.А., Душиной И.В., Пятунина В.Б., Бах...

учебная программа по родному языку и литературе, кнрс
учебная программа ориентирована для учеников 5 класса, по фгос....
Интегрированный урок по КНРС(Я) и физической культуре Настольные игры предков «Хабылык», «Хаамыска»
Обучающая: Сформировать интерес к настольным играм предков.Развивающая: способствовать развитию координации, ловкости рук, зоркости глаз, быстроты реакции, воображе...
