ОТКРЫТЫЕ УРОКИ
план-конспект урока (5 класс) на тему

Дәрес темасы.

 Без – Җәлил оныклары.

Максат һәм

бурычлар.

Укучыларның патриот шагыйрь Муса Җәлил т урында белем күнекмәләрен системалаштыру, яңа мәгълүматлар аша белемнәрен тирәнәйтү, белем алуга кызыксыну,  сәнгатьле уку күнекмәләрен ныгыту,шагыйрь иҗатына мәхәббәт, тормышына горурлык тәрбияләү.

Җиңүнең 70 еллыгын каршылау турында мәгълүмат бирү.

Дәрес тибы.

Рефлексия дәресе (дәрес-диалог).

Җиһазлау, ЦЭР.

 шигырьләр җыентыгы китабы, электрон дәреслек, иллюстрацияләр, презентация

Дәрес этаплары.

Укытучы эшчәнлеге

Укучы эшчәнлеге

Уку-укыту гамәлләре

Мотивация (1-2 мин).

Шигырьне тыңлап, сугыш темасын ачыклау.

Тыңланган әсәрләр буенча сораулар бирә белү.

Актуалиция-

(5—6 мин).

Өй эшенә бәя. Укучылар өйгә бирелгән шигырьләрне яттан сөйлиләр.

Сорауларга җавап (диалог), шигырьне сәнгатьле уку. «Сөйләр сүзләр бик күп алар...» шигырен уку, мәкаль булып китәрдәй юлларны табу, аңлату.

Телдән диалог төзү.

Укучы нинди авырлыклар белән очраша?

Уучыларның сугыш чорыда иҗат иткән язучылар турында  аз белүе.

Фашизмның илгә бары тик явызлык кына китерүен аңлап бетерә алмаулары.

 Караган киноларның  турында фикер алышу.

Авырлыктан чыгу.

.

.

Сугыш турында алдагы сыйныфларда алган белемнәрен искә төшерү. Укыган әсәрләрен искә төшерү. Сугыш турында мәгълүмат бирү.

Сөйләгән шигырьләренең бергәләп идея эстетик эчтәлеген ачу, сугыш  турында өйрәгәннәрне диалог формасында кабатлау

Караган кинолар турында фикер алышу.

Яңа материалны аңлату (9—11 мин).

Фатих Кримнең китаплары турында сөйләшү. Шигырьләре белән танышу.

«Бүреләр », “Вәхшәт” шигырен анализлау.
Фашист — ерткыч ул. Кешелекнең киләчәгенә — балаларга кылыч күтәрүчеләр үзләре үк шул кылычтан һәлак булырга тиешләр. Җәлилчә әйтсәк, «бала канын эчкән вәхшигә» суд ясыйсы, хөкем карары чыгарасы килә.
Фронт тормышының хәтәр һәм авыр шартларына карамастан, шагыйрь һәр буш минутын әдәби иҗат өчен файдалана. Ул Ватан сугышының авыр фаҗигасен рухи яктан да, физик яктан да кичерә, ләкин кешелек сыйфатларын, дуслык һәм бигрәк тә бер-берсен сатмаган образлар тудыра.

Төрле жанрдагы әдәби әсәрләрне аңлап, иҗади уку.

Материалны беренчел ныгыту (6—7 мин).

Шигырьнең кайсы жанрга каравын аңлату. Лирик жанр турында мәгълүмат бирү.

Шигырьдәге проблемаларны ачыклау.

Мөстәкыйль эш (7—8 мин).

Укучылар шигырьдән сурәтләү чараларын (чагыштыру, сынландыру, метафораларны табалар.

Шигырьне сәнгатьле итеп уку, сайлап уку күнегүләре.

Укуның төрле

формаларын

куллану.

Кабатлау һәм

ныгыту күнегүләре

(6—8 мин).

сорауларга җавап.

Төрле

фикерләрне исәпкә алу һәм үз позицияңне нигезләү.

Рефлексия, өй эше (2—3 мин).

Дәрескә йомгак. Җөмләләрне тәмамла: «Миңа дәрес .... Минем дәрестә ... беләсем килгән иде.

Дәрестә мин ... белемле кеше».

 «Сөйләр сүзләр бик күп алар...» шигырен ятларга.

Укытучы

белән бергәләп,

үз эшен,

иптәшләренең

җавапларын

бәяләү.

Үз хезмәтен

бәяли белү.

Тема

Фразеологизмнарның әһәмияте.

Теманың максаты

1.  коммуникатив максат: Укучыларның белем күнекмәләрен гомумиләштерү; фразеологик берәмлекләрне сөйләмдә аңлап куллануларына ирешү, телләрне чагыштыру һәм тикшерү күнекмәләре бирү; фразеологик әйтелмәләрне табарга, мәгънәләрен билгеләргә, сүзлекләр белән эшләргә өйрәтү, гаилә темасына карата фикер алышу;

 2) фәнни максат: Фразеологик әйтелмәләрне сөйләмдә аңлап  куллану күнекмәләре булдыру, сөйләмнәрен үстерү һәм баету;

 3) тәрбияви максат: гаиләгә карата мәхәббәт хисен уяту.Укучыларга фразеологик әйтелмәләр турында рус теле белән чагыштырып мәгълүмат бирү. Сүз байлыгын арттыру. Фразеологизмнарның  мәгънәсен аңлап үзләштерү һәм сөйләмдә куллануларына ирешү.

Планлаштырылган нәтиҗә

Предмет күнекмәләре

Универсал уку эшчәнлеге

 Укучыларның фразеологик әйтелмәләр турында күзаллауларын булдыру, фразеологик әйтелмәләргә мәхәббәт тәрбияләү. Аларны өйрәнүгә омтылыш тудыру.

Шәхси:  Иҗади эшчәнлеккә омтылыш булдыру

Регулятив:   Дәрестә өйрәнелгән материалның фәнне өйрәнүдәге, тормыштагы әһәмиятен ачыклау.

Танып – белү:  Хыялланырга, матурлыкны күрә,  аңлый белергә өйрәтү

Коммуникатив:    класс белән эшләгәндә классташлар фикерен исәпкә алып эш итү, күршең белән хезмәттәшлек итү.

Төп төшенчәләр

Телебезнең рухи байлыгы

Предметара бәйләнешләр

Татар теле, рус теле, татар әдәбияты, рус әдәбияты

Ресурслар

-төп -өстәмә

Җиһазлау:

  Дәреслек: Харисов Ф.Ф., Харисова Ч. М.  Татар  теле,  105-106 нчы  битләр;  

Фразеологизмнар китабы, интернет материаллары, презентация

Төркемнәрне оештыру

Төркемнәрдә,  индивидуаль  һәм  парлы  эш.

Оештыру технологиясе

Һәр этапның өйрәтү һәм үстерү биремнәре

Һәр этапның диагностик биремнәре.

I этап.

Оештыру моменты.

Максат – төркемнәрнең дәрескә хәзерлеген күзәтү, барлау; белем алырга әзерлек алып бару.

I этап. Оештыру.

1.Дәрескә әзерләнү. Нинди максат белән килдегез?

-Исәнмесез, саумысез.

-хәерле көн, балалар!

-Кәефләрегез ничек?

-Кояшлы иртә кебек.

Ана телен Тукай телен

Өйрәнергә дип килдек.

Эпиграф: “Бит күрке-күз, тел күрке- сүз

Бүген сезнең белән фразеологизмнар турында өйрәнүне дәвам итәрбез.

Бүгенге дәреснең девизы:

Җиңел аяктан.

Үгезне мөгезеннән эләктерү.

Авызга каратып тотыйк.

Җиң сызганып эшлик.

II этап Актуальләштерү.

 Максат – Өй эшен тикшерү, бәяләү. Фразеологизмнар турында  белгәннәрне искә төшерү: Укучылар, бүген дәрестә фразеологик әйтелмәләр өйрәнүне дәвам итәбез. Үткән дәрестә без аларның телдә нинди урын тотуларын әйтеп киттек. Кеше үз сөйләмендә фразеологик берәмлекләрдән ни дәрәжәдә уңышлы файдаланса, аның фикере башкаларга шул дәрәҗәдә җиңелрәк һәм тизрәк барып җитә дидек. Фразеология таркалмый торган сүзтезмәләрне өйрәнә. Андый сүзтезмәләрне фразеологизмнар (грекча-phrasis- тәгъбир-выражение, logos-өйрәнү- изучение)дип атыйлар.Русча фразеологизмнар турында кыскача гына аңлатма бирегез әле.

II этап.

Укучылар биремнең үтәлеше буенча җавапларын укыйлар.. Җөмләләрдән фразеологизмнары табып әйтегез. Төркемнәрдә эшлибез. “МИКС –ПЭА- ШЭА” структурасы буенча, җавап бирәбез. Баштан бергәләп табабыз һәм төркемнәрдә мәгънәсен аңлатабыз. Азат куян йөрәк булып чыкты. Аның күңелен курку басты. Ашыккан ашка пешкән, диләр.Вакытың булса, тамагыңны ныгыт. Безнең алар белән борчак пешми. Мин ике көн керфек какмаган. Вокзалда энә төртерлек тә урын юк иде. Артурның Гүзәлгә күзе төште.

II этап. 

Соруларга дөрес җаваплар. (Шәхси универсал уку эшчәнлеге).  Үз эшенә бәя куя.

III этап.

Яңа материалны аңлату өстендә эш.

Максат  - фразеологизмнарның әһәмияте  турында мәгълүмат бирү. Язучылар иҗатында  фразеологизмнарны  күзәтү.

III  этап.  

1. Фразеологизмнарны бер сүз белән алмаштыру мисалларын карау.

2. Ирекле сүзтезмә һәм фразеологизмнарның аермасын  күрсәтү. (Коммуникатив универсал уку эшчәнлеге)

III  этап.  

1. Диагностик бирем:  фразеологизмнарны лексиканың мөһим бүлеге буларак кабул итү. Фразеологизмнарны  уку. (Шәхси универсал уку эшчәнлеге)
2. Диагностик бирем: фразеологизмнарны  укыганда, үз алдыңа максат кую. (Шәхси универсал уку эшчәнлеге)        

IV этап.  

 Алган белемнәрне ныгыту.

Максат – алган белемнәрне ныгыту, уку, язу  күнекмәләрен, бәйләнешле сөйләмне  үстерү.

IV этап.  

1. Рус һәм татар фразеологизмнарының охшашлыгын чагыштыру.
2. Мисалларны уку.

(Шәхси универсал уку эшчәнлеге)

3. Физкультминут

IV этап.  

1. Диагностик бирем: Рус һәм татар фразеологизмнарының охшашлыгын чагыштыру, нәтиҗә ясый белү. (Танып белү универсал уку эшчәнлеге)

V этап. Алган  белемнәрне үзләштерүне тикшерү .

Максат – ситуатив биремне үтәү.

V этап.  

1. “Тырыш укучы”  “Ялкау укучы” га караган  фразеологизмнар белән танышу. (Регулятив универсал уку эшчәнлеге)
2. Иҗади бирем. Шул             фразеологизмнар белән хикәя төзү.  (Шәхси универсал язу эшчәнлеге)

V этап.  

1. Биремнәрне  дөрес эшләү.
2. Диагностик бирем : фразеологизмнарның  образлы дөньясын сүз сәнгате күренеше буларак аңлау.

      (Шәхси универсал язу эшчәнлеге)

VI этап. Кабатлау һәм ныгыту.

Фразеологизмнарның бала күңеленә тәэсир итү көченең әһәмияте.

VI этап.

1. 223   нче күнегү. Бирем буенча

2. Әдәби әсәрләрдән фразеологизмнарны карау. 

VI этап.  

1. Күнегүне эшләү.
2. Әдәби әсәрне эстетик яктан кабул итү, әсәрләрдән рухи тәм табу.

VII этап.  Рефлексия.

Сорауларга төгәл, тулы  җавап бирә белүләренә ирешү.

VII этап.  

1.Сорауларга җавап алу.

2. Өй эше. 224 нче күнегү. Бирем буенча.

3. Укучыларның дәрестәге эшчәнлеген бәяләү.