Конспекты уроков
план-конспект урока (5 класс) на тему

Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы

Благовар районы муниципаль районы

Таң урта дөйөм белем биреү мәктәбе

Ф. Туғыҙбаеваның «Яңы күлдәк» хикәйәһе. Синонимдар. (V класта асыҡ дәрес.)

.

Башҡарҙы:     башҡорт теле  уҡытыусыһы Хәмиҙуллина

                                                                        Земфира Кинйәбай ҡыҙы

                                              2015йыл

Тема:  Ф. Туғыҙбаеваның «Яңы күлдәк» хикәйәһе. Синонимдар. (V класс.)

Маҡсат :

1.        әҫәрҙең идея-тематик йөкмәткеһен үҙләштереү;   синонимдар менән таныштырыу;

2.        дөрөҫ ,тасуири уҡыу күнекмәләрен үҫтереү;

3.        һүҙлек байлығын арттырыу;

4.        матурлыҡты күрә  һәм һаҡлай белергә өйрәтеү,һөнәр һайлауға булышлыҡ итеү.

Йыһазландырыу: ноутбук, мультимедиа проекторы, экран, презентация.

                                                 Дәрес барышы.

I.  Ойоштороу мәле. 

Бөгөнгө башҡорт теле дәресе ғәҙәти түгел,сөнки беҙҙә ҡунаҡтар бар.Дәрестә әүҙем ҡатнашып үҙегеҙҙе яҡшы яҡтан ғына күрһәтерһегеҙ,тип уйлайым.

II.    Теманы, маҡсатты билдәләү.

Бөгөн    беҙ    дәрестә  яңы хикәйә уҡырбыҙ һәм синонимдар тураһында белербеҙ. Дәрес ситтән тороп сәйәхәт формаһында үтер.

    Сәйәхәтебеҙ магазинға  буласаҡ. Кем магазинда йөрөргә ярата?

Магазинға барыр алдынан эшебеҙҙе бөтөрөп китәйек, өй эшен тикшереп алайыҡ.

III.Өй эшен тикшереү. “Ҡәмән менән Сәмән,картуф сәскән Сәлмән”әкиәтен һөйләргә өйрәнергә ине.Кем һөйләргә теләй?

Был әкиәт нимәгә өйрәтә?Тимәк,тырышып эшләгәндә генә үҙ маҡсатыңа ирешергә,уңышҡа өлгәшергә була икән.

IV.Яңы тема өҫтөндә эш.

 Магазинға барыр алдынан дәфтәргә бөгөнгө числоны,теманы яҙып ҡуйығыҙ. Магазинға автобуста барасаҡбыҙ. (Автобус һүрәте күрһәтелә, 1-се слайд). Ә автобус  ябай түгел,  ул тылсымлы  һәм эштәрҙе үтәгәс кенә юлға сыға.

1)фонетик күнегеү – шиғырҙы дөрөҫ итеп уҡырға һәм төп теманы билдәләргә.(2-се слайд) 

Кисә миңә магазиндан

Әсәйем алды күлдәк.

Сәскәләр төшкән күлдәккә

Сәскә һайын күбәләк.  (Гөлфиә Юнысова)

Был шиғыр нимә тураһында?Тимәк,беҙ бөгөн күлдәктәр тураһында һөйләшәсәкбеҙ.Автобусҡа ултырҙыҡ.Транспортта йөрөү ҡағиҙәләрен иҫкә төшөрөп китәйек.

Автобуста һөйләшеүҙе дауам итәбеҙ.Хикәйә “Яңы күлдәк”тип атала.Уны Ф.Туғыҙбаева яҙған.

Кем һуң ул Факиһа Туғыҙбаева?Экранға ҡарайбыҙ.

2)Автор тураһында белешмә (3-сө слайд)

1950 йылда   Бүздәк районы  Ҡаңны Төркәй ауылында тыуған. «Аҡбуҙат»журналының беренсе баш мөхәррире.,

С.Юлаев премияһы лауреаты,

Башҡортостандың халыҡ шағирәһе

(2014йыл,декабрь)

3)Светофор аша үтер өсөн эш. Инеш әңгәмә.

Һеҙҙеңсә,нимә ул күлдәк?Күлдәктәр ниндәй төргә беленә.Экранға ҡарайбыҙ.(слайд4)                        

                          Кем?             Ҡайҙа?               Ниндәй?

ҡатын-ҡыҙ  ирҙәр                                               йоҡа    йылы     сарафан

                                 Өй    милли     эш     кисә  

4)Магазинға инер алдынан һүҙлек эше:(5-се слайд)

Магазинға барыу (йөрөү) – ходить в магазин

Һайлашты – помогал(а) выбрать

Тап-таман – как раз

Килешә – идет

Ҡыуаныу – радоваться

Матурлыҡ таныу – чувствовать красоту

Һаҡлап кей – носи бережно

Изге теләктәр әйтеү – говорить добрые слова

(пожелания)

Әхирәт –подружка

5) Хикәйә  өҫтөндә эш.Магазин(6-сы слайд)

Уҡытыусы уҡый.

-Мин уҡығанды иғтибар менән тыңлағыҙ,унан һорауҙарға яуап бирергә тура килер.

6)Һорауҙарға яуап биреү. (7-се слайд)

• Хикәйә нисә бүлектән тора?Ниндәй?
• Беренсе бүлектә һүҙ нимә тураһында?
• Гөлниса менән әсәһе ниндәй магазинға барғандар?
• Улар нимә һатып алалар?
• Күлдәкте һатып алырға кем ярҙам итә?
• Гөлнисаның күлдәге ниндәй?
• Уға магазинда оҡшанымы?Ни өсөн?
• Икенсе бүлектә һүҙ нимә тураһында бара?
• Гөлнисаға поликлиникала оҡшанымы?Ни өсөн?
• Ҡыҙ,үҫкәс,кем булырға хыяллана?
• Уның фекере дөрөҫмө?
• Әхирәттәренең һүҙҙәре менән ризаһығыҙмы?

Ял минуттары.  Уйын “Нимә артыҡ?”(8-се слайд)

1) Мәктәп формаһы 

а) костюм

б) күлдәк

в)эшләпә

г) туфли 

2)Спорт кейеме:

а) кроссовки

б) кеды

в) футболка

г)быйма

3) Ҡышҡы кейем:

а) туфли                                                        

б) тун

4) Йәйге кейем

в) бейәләй

г) бүрек

5) Байрамса кейем:

а) күлдәк

б) итәк – юбка

в) туфли

г) бейәләй

а) костюм

б) кеды

в) күлдәк

г) салбар

V. Теманы нығытыу.Мәктәпкә ҡайтыу һәм класта эште дауам итеү.

1)Үҙаллы уҡыу – ролләп тасуири уҡырға әҙерлек.

2)Ролләп уҡыу.

3) Магазиндан күлдәк алабыҙ.Һатыусы һәм һатып алыусы араһында диалог төҙөү.Яңы кейемдәрҙе кейеп күрһәтәбеҙ. Көҙгө алдында ҡыуанабыҙ, шатланабыҙ. Яңы кейем кейгәндә ниндәй теләктәр теләйҙәр?(9,10-сы слайд)

  4)Алғыш   әйтеү. (11-се слайд)

• Күлдәгең бигерәк матур, ҡотло булһын!
• Йылы тәнеңдә туҙһын, иҫән-һау кей! 
• Ғүмерең оҙон булһын! Күлдәгең туҙһын, буйың уҙһын!
• Үҙеңә кейеп туҙҙырырға яҙһын!

5) Башҡорт  милли кейеме тураһында һөйләү. (12-се  слайд)

6)Бөхтәлек ҡағиҙәләрен уҡыйыҡ һәм иҫтә ҡалдырайыҡ! 

• Кейемеңде һәр саҡ таҙа тот.
• Салбарыңды, юбкаңды үтекләп тор! (Электр әйберҙәре менән һаҡ булырға онотма!)
• Туфлийыңды, ботинкаңды таҙартып кей!
• Өҫ кейемеңде элгескә эл!
• Мәктәпкә бөхтә кейенеп йөрө.

7)Дәфтәрегеҙгә кейем тураһында мәҡәлдәрҙе күсереп яҙығыҙ.

• Кейеменә ҡарап ҡаршылайҙар, аҡылына ҡарап оҙаталар.

По одежке встречают, по уму провожают.

• Ағас күрке - япраҡ, әҙәм күрке - сепрәк.

Листва – дерева краса, одежда – человека краса.

• Кейемдең - яңыһы, дуҫтың  иҫкеһе яҡшы.

     Старый друг лучше новых двух.

VI.Грамматик эш. 

Бирелгән һүҙҙәрҙең синонимдарын табығыҙ һәм һөйләмдәр уйлағыҙ.

Матур –

Магазин –

Әхирәт –

Врач –

Шатланыу –

Поликлиника –

VII. Йомғаҡлау, баһа ҡуйыу.

-Һеҙ бөгөн дәрестә ниндәй яңылыҡтар белдегеҙ?

 Өй эше.

•         «Минең кейем шкафым» диалог төҙөргә

•         Алғышты,мәҡәлдәрҙе ятларға